Đến nội dung chính
Giáo Hội Việt Nam

Người Công giáo Việt Nam giữ truyền thống thờ kính tổ tiên

00:00

Trên bàn thờ gia đình ở Phát Diệm, thánh giá được đặt ở vị trí cao nhất, phía dưới là ảnh ông bà. Với nhiều gia đình Công giáo Việt Nam, hình ảnh ấy nói lên một điều giản dị: tin vào Chúa không có nghĩa là quên đi cội nguồn. Tháng 11, tháng cầu nguyện cho các tín hữu đã qua đời, chính là dịp để truyền thống thờ kính tổ tiên sống lại rõ nét nhất trong đời sống đức tin.

Bàn thờ gia đình ở Phát Diệm
Ảnh: UCA News

Bàn thờ gia đình ở Phát Diệm

Anh Augustinô Phạm Quang Huy, giáo dân Giáo phận Phát Diệm, tỉnh Ninh Bình, kể rằng gia đình anh vẫn giữ nếp sống của nhiều thế hệ. Dòng họ anh có lịch sử hơn 30 đời, khoảng 800 đến 900 năm, và đón nhận đức tin Công giáo từ khoảng năm 1792. Thế nhưng, theo đạo không làm gia đình anh bỏ đi những phong tục gắn bó với tổ tiên từ lâu đời.

Gia đình anh vẫn cử hành ngày giỗ, thắp hương, dâng hoa và sum họp trong bữa cơm tưởng nhớ người đã khuất, đồng thời thăm viếng phần mộ tổ tiên và cùng nhau cầu nguyện cho các linh hồn. Mỗi năm, đại gia đình họp mặt hai lần vào dịp Thanh Minh, lễ tảo mộ truyền thống, và ngày Đông chí. Thắp hương hay dâng hoa không thay thế việc cầu nguyện, mà đi cùng với lời cầu nguyện cho người đã khuất.

Khi lòng hiếu thảo từng gây tranh cãi

Ở Việt Nam, việc kính nhớ tổ tiên không chỉ thuộc về một tôn giáo nào. Nhiều người không theo một tôn giáo có tổ chức vẫn giữ bàn thờ tổ tiên trong nhà, thắp hương và cử hành ngày giỗ. Người ta gọi nếp sống ấy là “đạo ông bà”, không phải một tôn giáo chính thức, mà là biểu hiện của bổn phận hiếu thảo với các thế hệ đi trước.

Ngày giỗ có vị trí đặc biệt quan trọng: người thân dù ở xa cũng trở về, cùng ăn một bữa cơm, nhắc lại câu chuyện về người đã khuất và trao lại ký ức ấy cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Công giáo và việc thờ kính tổ tiên không phải lúc nào cũng êm đềm. Khi các nhà truyền giáo đầu tiên đến Việt Nam, một số vị cho rằng các nghi thức truyền thống không phù hợp với giáo lý Kitô giáo, trong khi với nhiều người Việt, từ bỏ những thực hành ấy đồng nghĩa với bất hiếu.

Dần dần, Giáo hội đã nhìn lại vấn đề với cái nhìn cởi mở hơn. Năm 1939, Tòa Thánh cho phép một số nghi thức tổ tiên được hiểu như biểu hiện của lòng tôn kính văn hóa, chứ không phải việc thờ phượng. Việc áp dụng hướng dẫn này tại Việt Nam được chuẩn nhận năm 1964. Đến năm 2019, các giám mục Việt Nam ra hướng dẫn cụ thể hơn, nhìn nhận việc giữ bàn thờ tổ tiên, thắp hương và cúi lạy trước người đã khuất như những cử chỉ hiếu thảo, miễn là phù hợp với đức tin Công giáo.

Tháng 11 và đời sống cộng đoàn

Mối gắn kết này trở nên rõ ràng nhất trong tháng 11. Vào lễ Các Linh hồn ngày 2 tháng 11, các gia đình Công giáo khắp Việt Nam đến nghĩa trang, dọn dẹp phần mộ, dâng hoa, thắp nến và tham dự Thánh lễ cầu cho người thân đã khuất.

Ông Antôn Bùi Văn Thanh, 64 tuổi, giáo dân Tổng Giáo phận Hà Nội, cho rằng Giáo hội là điểm tựa quan trọng giúp gìn giữ các truyền thống này. Theo ông, người Công giáo Việt Nam thăm viếng nhau và cùng cầu nguyện suốt cả năm, chứ không chỉ trong tháng 11. Nhiều giáo xứ ở các thành phố lớn tổ chức viếng nghĩa trang và cầu nguyện cho người đã khuất, còn những người Công giáo xa quê giữ liên hệ với quê hương qua các hội đồng hương tại giáo xứ nơi mình sinh sống.

Nỗi lo của thế hệ đi trước

Dù vậy, ông Thanh không cho rằng tương lai của các truyền thống này đã được bảo đảm. Ông nhận thấy giới trẻ ngày càng ít quan tâm đến các thực hành gia đình truyền thống, khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với thế giới. Người lớn tuổi thường là những người nỗ lực nhiều nhất để giữ nếp nhà, và ông lo lắng: “Khi thế hệ chúng tôi qua đi, mọi chuyện sẽ rất khác.”

Chính vì nỗi lo ấy mà gia đình ông tận dụng mọi dịp có thể để đưa người thân về sum họp. Giáo hội có thể mang đến nơi chốn, nghi thức và cộng đoàn giúp ký ức gia đình sống động, nhưng cuối cùng, truyền thống chỉ còn lại khi người trẻ tự chọn tiếp nối.

Lời mời cầu nguyện

Tháng 11 mời gọi mỗi người chúng ta dừng lại và nhớ về những người đã đi trước: ông bà, cha mẹ, những người thân yêu đã về với Chúa. Một nén hương trên bàn thờ, một bông hoa nơi phần mộ, hay một lời kinh thầm lặng đều có thể trở thành cử chỉ của lòng biết ơn và tình yêu thương.

Xin Chúa đón nhận các linh hồn tổ tiên, ông bà, cha mẹ chúng ta vào ánh sáng và bình an của Người. Và xin cho chúng ta, những người đang sống, biết giữ gìn cội nguồn bằng một đời sống hiếu thảo, yêu thương và trung thành với đức tin, để mai này, con cháu chúng ta vẫn còn biết mình thuộc về một gia đình, một dòng họ và một Giáo hội.

Nguồn: UCA News

Paul G — Quản lý Nội dung

Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.

Chia sẻ: Facebook X Zalo

Để lại bình luận của bạn