Ngày 22/10, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tiếp phái đoàn lãnh đạo Do Thái Hoa Kỳ tại Vatican, đúng vào ngày lễ thánh Gioan Phaolô II — vị Giáo hoàng đã mở ra tình bạn mới giữa người Công giáo và người Do Thái. Trước phái đoàn, ngài gửi đi thông điệp mạnh mẽ: mọi bất đồng — dù sâu sắc đến đâu — cũng không bao giờ được biến thành định kiến và thù hận.
Ngày 22/10 vừa qua, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tiếp kiến phái đoàn của Ủy ban Do Thái Hoa Kỳ (American Jewish Committee – AJC) tại Vatican. Đây là một trong những cuộc gặp đầu tiên của ngài với các nhà lãnh đạo tôn giáo kể từ khi trở lại lịch trình làm việc công khai, sau ca phẫu thuật cắt bỏ nốt phổi hôm 13/10. Việc ngài dành buổi tiếp cho phái đoàn Do Thái ngay trong những ngày đầu hồi phục cho thấy tầm quan trọng đặc biệt mà ngài đặt vào mối quan hệ giữa Giáo hội Công giáo và cộng đồng Do Thái.
Với người Công giáo Việt Nam, sự kiện này càng thêm ý nghĩa khi diễn ra đúng ngày lễ thánh Gioan Phaolô II — vị Giáo hoàng được hàng triệu tín hữu Việt Nam yêu mến, cũng là người đặt nền móng cho tình bạn Kitô – Do Thái thời hiện đại. Lời kêu gọi của Đức Thánh Cha hôm nay, vì thế, không chỉ là chuyện của Vatican hay Trung Đông xa xôi, mà là bài học sống động cho chính chúng ta: sống đức tin giữa một xã hội đa tôn giáo như Việt Nam, thì đối thoại và tôn trọng lẫn nhau phải luôn đi trước mọi bất đồng.
Buổi tiếp tại Vatican: tình bạn trên nền di sản chung
Trong bài phát biểu trước phái đoàn AJC, Đức Thánh Cha nhấn mạnh cam kết của Giáo hội trong việc vun đắp tình bạn giữa hai tôn giáo và loại trừ mọi hình thức phân biệt đối xử về sắc tộc, tôn giáo. Ngài nhắc lại “di sản thiêng liêng chung” của người Do Thái và người Công giáo — di sản thúc giục cả hai cộng đồng “bảo vệ phẩm giá con người, phục vụ người nghèo, bảo vệ tự do tôn giáo và cổ võ công lý, hòa bình”.
Lời cảnh báo mạnh mẽ nhất của ngài hướng về tình trạng định kiến đang lan rộng: “Những bất đồng quan điểm, dù sâu sắc đến đâu, cũng không bao giờ được sinh ra định kiến và thù địch — những thứ phá hoại nền tảng đạo đức của xã hội.”
Nhân kỷ niệm 60 năm tuyên ngôn Nostra Aetate của Công đồng Vatican II, Đức Thánh Cha tái khẳng định: “Giáo hội không dung thứ chủ nghĩa bài Do Thái và chống lại nó, trên chính nền tảng của Tin Mừng.” Và: “Trong một thế giới bị thương tổn bởi bạo lực và ngờ vực, cam kết huynh đệ này càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.”
Bối cảnh: khi định kiến và bạo lực đang gia tăng
Lời cảnh báo của Đức Thánh Cha được đưa ra trong bối cảnh đáng lo ngại. Tại Thánh Địa, các Kitô hữu thời gian qua liên tục đối mặt với các vụ tấn công từ những phần tử Do Thái cực đoan — gần đây nhất là vụ người định cư Israel tấn công người Palestine cùng một số nhà ngoại giao châu Âu tại Taybeh, một trong những ngôi làng Kitô giáo cuối cùng ở Bờ Tây, khiến các Thượng phụ và lãnh đạo các Giáo hội tại Giêrusalem phải lên tiếng trong tuyên bố ngày 20/10.
Ở chiều ngược lại, một nghiên cứu của Đại học Tel Aviv công bố hồi tháng 4 cho thấy các vụ tấn công bài Do Thái trên thế giới đã tăng vọt sau cuộc chiến giữa Israel và Hamas ở Gaza: 20 người Do Thái đã bị sát hại trong 4 vụ tấn công riêng rẽ trong năm 2025 — con số cao nhất trong hơn ba thập kỷ, với hàng trăm vụ việc được ghi nhận tại Anh, Pháp, Đức, Ý và Hoa Kỳ.
Chính trong bối cảnh hai chiều đau thương ấy, lời kêu gọi “đừng để bất đồng sinh ra thù hận” của Đức Thánh Cha càng vang lên như một lời nhắc nhở kịp thời cho lương tâm nhân loại.
Dấu ấn Thánh Gioan Phaolô II trong cuộc gặp
Một chi tiết đầy ý nghĩa: Đức Thánh Cha lưu ý chuyến thăm của phái đoàn AJC trùng đúng ngày lễ thánh Gioan Phaolô II — vị tiền nhiệm “mà những nỗ lực của ngài đã đóng góp rất lớn cho tình bạn giữa người Do Thái và người Công giáo”. Ngài nhắc lại bài phát biểu của thánh Gioan Phaolô II trước chính tổ chức này vào năm 1995 và khẳng định những lời ấy “vẫn còn nguyên tính thời sự cho đến hôm nay”.
Về phía phái đoàn, Rabbi Noam Marans, Giám đốc phụ trách đối thoại liên tôn của AJC, cho biết các nhà lãnh đạo Do Thái “vô cùng xúc động” khi được đón tiếp “ngay trong lúc Đức Thánh Cha vẫn đang hồi phục” sau ca phẫu thuật. Ông nhấn mạnh đây là một trong những cuộc gặp đầu tiên của ngài kể từ khi trở lại lịch làm việc công khai — minh chứng rõ ràng cho giá trị mà ngài đặt vào mối quan hệ giữa Giáo hội và cộng đồng Do Thái.
Đối với người Công giáo Việt Nam, hình ảnh thánh Gioan Phaolô II — vị Giáo hoàng của Năm Thánh 2000 — vẫn sống động trong ký ức đức tin của bao thế hệ. Việc Đức Thánh Cha Lêô XIV tiếp nối di sản đối thoại của ngài, ngay trong ngày lễ kính ngài, là lời mời gọi mỗi tín hữu chúng ta cũng hãy trở thành những “người xây cầu”: dám lắng nghe, dám tôn trọng, và dám từ chối mọi hình thức thù ghét nhân danh khác biệt niềm tin.
Trong một đất nước mà người Công giáo sống chan hòa bên đồng bào Phật giáo, Cao Đài, Hòa Hảo và nhiều tôn giáo bạn, thông điệp của Đức Thánh Cha hôm nay chính là kim chỉ nam thiết thực: bất đồng không phải là kẻ thù của hòa bình — chỉ có định kiến và thù hận mới là kẻ thù. Mỗi chúng ta, bằng đời sống chứng tá khiêm tốn hằng ngày, đều có thể góp phần làm cho “tình huynh đệ” mà Đức Thánh Cha nhắc đến trở thành hiện thực, ngay trong khu xóm, nơi làm việc và gia đình mình.
Theo OSV News.
