Đến nội dung chính
Đức Giáo Hoàng

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV họp báo trên chuyên cơ: Hiệp nhất là ưu tiên, giữ nguyên Traditionis Custodes

00:00

Ngày 16 tháng 11 năm 2026, trên chuyến bay từ Lima về Rôma, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã dành khoảng 45 phút trả lời 82 nhà báo tháp tùng, khép lại chuyến tông du 12 ngày qua Uruguay, Argentina và Peru. Đây là lần đầu tiên ngài trả lời cặn kẽ về sức khỏe sau ca mổ phổi, về việc có phong chức linh mục cho người đã kết hôn hay không, và về tương lai của Thánh lễ Latinh truyền thống. Xuyên suốt các câu trả lời là một sợi chỉ đỏ: hiệp nhất và chữa lành phải đi trước mọi quyết định gây tranh cãi.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV họp báo trên chuyên cơ
Ảnh: OSV News

Ngài gọi chuyến tông du này bằng cái tên lấy từ thông điệp đầu tiên của mình: Magnifica Humanitas — Nhân tính Vĩ đại. Theo ngài, đó là trải nghiệm thật sự về việc gặp gỡ con người, nhận ra những ơn huệ trong các nền văn hóa, các dân tộc, các thành phố và vùng quê khác nhau, đồng thời nhận ra rằng hồng ân lớn lao của nhân tính càng lớn lao hơn vì đó là tạo vật của Thiên Chúa.

Sức khỏe sau ca mổ: khối u đã được cắt bỏ hoàn toàn

Câu hỏi đầu tiên các nhà báo đặt ra là về sức khỏe của ngài, sau ca phẫu thuật ngày 13 tháng 10 cắt bỏ thùy dưới của phổi phải cùng với khối u ung thư. Đức Giáo Hoàng cho biết mọi chuyện bắt đầu từ một lần khám sức khỏe định kỳ hằng năm. Ngài không có triệu chứng gì và vẫn cảm thấy khỏe mạnh, cho đến khi các bác sĩ phát hiện một vệt mờ, rồi qua xét nghiệm và sinh thiết mới xác định đó là khối u.

Ngài kể lại rằng mình đã quyết định mổ ngay để kịp thực hiện chuyến tông du Nam Mỹ đã lên lịch từ trước. Nhờ ơn Chúa, nhờ lời cầu nguyện của rất nhiều người trên khắp thế giới và nhờ sự giúp đỡ của các bác sĩ, ca mổ đã diễn ra tốt đẹp. Khối u hoàn toàn khu trú trong phần phổi đã được cắt bỏ, vì thế ngài không cần điều trị gì thêm, chỉ cần tiếp tục tái khám định kỳ hằng năm như một biện pháp phòng ngừa. Ngài nói thẳng rằng mình chưa hồi phục hoàn toàn, nhưng sức khỏe hiện khá ổn, và cho rằng sức bền của mình trong chuyến đi dài 12 ngày, với 14 chuyến bay qua núi non, rừng rậm và sa mạc, là một ơn Chúa ban.

Đức Giáo Hoàng cũng lần đầu tiên công khai nhắc đến tình trạng sức khỏe của anh trai mình, ông Louis Prevost, người đang chống chọi với bệnh đa u tủy, một dạng ung thư máu. Ngài mô tả đó là một tình trạng phức tạp hơn nhiều so với trường hợp của mình, nhưng cả hai anh em vẫn đối diện với lòng tín thác lớn lao vào Chúa. Từ chính trải nghiệm của bản thân, ngài nhắn gửi một thông điệp rất thực tế: hãy đi khám sức khỏe định kỳ, đừng sợ hãi khi đối diện với một chẩn đoán, vì phòng ngừa và phát hiện sớm có ý nghĩa quyết định.

Linh mục đã kết hôn: có thể gây chia rẽ — hiệp nhất đi trước

Câu hỏi được chờ đợi nhiều nhất liên quan đến đề xuất phong chức linh mục cho những người nam đã kết hôn trưởng thành, có đời sống đạo đức đã được chứng thực — gọi là viri probati — từng được Thượng Hội đồng Giám mục về Amazon năm 2019 đề xuất để giải quyết tình trạng thiếu linh mục trầm trọng trong vùng. Đề xuất này sau đó vẫn để ngỏ trong Tông huấn Querida Amazonia của Đức Giáo Hoàng Phanxicô năm 2020.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trả lời rằng việc phong chức cho người đã kết hôn không phải là giải pháp duy nhất, và đó là một giải pháp có thể gây chia rẽ ở một số nơi trong Giáo hội, vì chưa có sự đồng thuận chung về khái niệm này. Ngài nhắc lại ưu tiên đã nhiều lần khẳng định trong hơn một năm rưỡi làm Giáo hoàng: “Một trong những ưu tiên của tôi là thúc đẩy sự hiệp nhất và hiệp thông giữa chúng ta, những thành viên của Giáo hội.”

Để đặt vấn đề trong bối cảnh, ngài kể lại kinh nghiệm truyền giáo của chính mình tại Peru. Khi ngài đến Chulucanas năm 1985, dòng Augustinô ở đó có khoảng 15 đến 20 tu sĩ người Mỹ và chỉ 2 tu sĩ người Peru. Ngày nay, ở miền bắc Peru có 35 tu sĩ Augustinô người Peru. Theo ngài, Chúa Thánh Thần vẫn đang hoạt động qua việc cổ võ và đào tạo ơn gọi bản địa. Ngài cũng nhắc đến thực tế tại hạt đại diện tông tòa Pucallpa, nơi ngài vừa dâng Thánh lễ: một vùng rộng lớn hơn nhiều quốc gia nhưng chỉ có 25 linh mục, trong khi toàn Peru có bảy hạt đại diện tông tòa với tình hình ơn gọi rất khác nhau.

Ngài không đóng cửa hoàn toàn vấn đề này. Ngài nói Chúa Thánh Thần có thể tiếp tục gợi ý những thay đổi, nhưng Đức Giáo Hoàng không thay đổi giáo lý, và mọi quyết định như vậy cần sự lắng nghe của toàn thể Giáo hội, cần thời gian và sự phân định chung. Ngài ý thức rằng nhiều người không đồng tình với cách tiếp cận này, nhưng khẳng định phần việc của mình lúc này là chữa lành và quy tụ mọi người lại với nhau trước đã.

Traditionis Custodes: chúng ta sẽ tiếp tục tuân theo

Một nhà báo của tờ Le Figaro (Pháp) hỏi liệu ngài có cân nhắc nới lỏng Tự sắc Traditionis Custodes, văn kiện năm 2021 của Đức Giáo Hoàng Phanxicô giới hạn việc cử hành Thánh lễ theo nghi thức tiền Công đồng, thường gọi là Thánh lễ Latinh truyền thống, hay không. Đức Giáo Hoàng trả lời ngắn gọn: không phải lúc này.

Ngài giải thích rằng Traditionis Custodes là quyết định của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và Giáo hội sẽ tiếp tục tuân theo, đồng thời văn kiện vẫn cho phép xin miễn chuẩn để cử hành Thánh lễ theo nghi thức cũ. Ngài nói thêm rằng đại đa số người Công giáo trên khắp thế giới cử hành theo nghi thức của Công đồng Vatican II, của Đức Phaolô VI, và Giáo hội sẽ tiếp tục như vậy. Ai muốn cử hành theo nghi thức cũ vẫn có con đường xin phép theo quy định hiện hành.

Câu trả lời này đặt dấu chấm hết, ít nhất là trong thời điểm hiện tại, cho những đồn đoán về việc Đức Giáo Hoàng Lêô XIV sẽ đảo ngược quyết định của người tiền nhiệm về Thánh lễ truyền thống. Ngài gắn cả hai vấn đề — linh mục đã kết hôn và Thánh lễ Latinh — vào cùng một nguyên tắc: không đưa ra quyết định nào có nguy cơ làm rạn nứt sự hiệp nhất của Giáo hội.

Những câu trả lời đáng chú ý khác

Cuộc họp báo còn đề cập nhiều chủ đề khác. Về lạm dụng thiêng liêng, Đức Giáo Hoàng xác nhận Vatican đang nghiên cứu để soạn một văn kiện, nhưng chưa có tài liệu nào sắp được công bố vì khái niệm này vẫn còn mơ hồ về mặt pháp lý. Về việc bổ nhiệm hồng y mới, ngài từ chối bình luận, cho biết hiện có khoảng 116 hồng y cử tri. Về các chuyến tông du năm 2027, chỉ có chuyến đi Hàn Quốc nhân Đại hội Giới trẻ Thế giới tại Seoul đã được xác nhận. Ngài cũng cho biết mình chưa ký thư từ nhiệm có điều kiện trong trường hợp mất năng lực, vì hiện tại ngài không thấy cần thiết.

Một khoảnh khắc gây xúc động trong cuộc họp báo là khi ngài nhắc đến chuỗi Mân Côi đã chạm vào gần mắt mình tại Lima, trước Thánh lễ bế mạc ở căn cứ không quân Las Palmas. Ngài nói người dân Peru, với lòng tin lớn lao, chỉ đơn giản muốn tặng ngài một chuỗi Mân Côi, và ví von rằng điều ấy giống như người phụ nữ trong Tin Mừng chỉ muốn chạm vào áo Chúa để được chúc lành. Tòa Thánh xác nhận ngài không hề hấn gì sau sự việc.

Ngài cũng kể về cuộc gặp Tổng thống Argentina Javier Milei, nhấn mạnh rằng thông điệp của ngài không mang tính chính trị, nhưng ngài đã khuyến khích ông quan tâm hơn đến những người nghèo nhất trong xã hội Argentina. Về kết quả bầu cử giữa kỳ tại Hoa Kỳ, ngài bày tỏ mong ước có thêm khả năng đối thoại, xây dựng cầu nối và hòa giải, thay vì chia rẽ và thù hằn. Ngài nhận xét rằng sự phân cực ngày nay một phần bị khuấy động có chủ đích qua các thuật toán, và sứ điệp của Chúa Giêsu mời gọi con người vượt qua những khác biệt để tìm lại tình huynh đệ.

Vì sao cuộc họp báo này quan trọng với người Công giáo Việt Nam

Thứ nhất, quyết định giữ nguyên Traditionis Custodes có ý nghĩa trực tiếp với các cộng đoàn tại Việt Nam vẫn gắn bó với Thánh lễ Latinh truyền thống. Câu trả lời của Đức Giáo Hoàng cho họ một khung pháp lý rõ ràng và ổn định: không có thay đổi nào trong thời gian tới, và con đường xin phép cử hành theo nghi thức cũ vẫn mở. Điều này giúp các cộng đoàn yên tâm sinh hoạt trong khuôn khổ hiện hành, thay vì chờ đợi hay đồn đoán về một sự đảo ngược.

Thứ hai, cách ngài trả lời về vấn đề linh mục đã kết hôn là một bài học mục vụ đáng suy ngẫm cho một Giáo hội như Việt Nam, nơi ơn gọi linh mục và tu sĩ vẫn dồi dào. Thay vì tìm một giải pháp nhanh cho tình trạng thiếu linh mục ở Amazon, ngài chọn con đường dài hơn: đầu tư vào việc cổ võ và đào tạo ơn gọi bản địa. Kinh nghiệm Peru mà ngài kể — từ hai tu sĩ bản xứ năm 1985 đến 35 tu sĩ ngày nay — cho thấy ơn gọi có thể nảy nở ngay cả ở những vùng đất từng thiếu thốn, nếu Giáo hội kiên nhẫn gieo trồng.

Thứ ba, thông điệp về sức khỏe của ngài chạm đến đời sống hằng ngày của nhiều gia đình Việt Nam. Việc một vị Giáo hoàng 71 tuổi công khai kể về ca mổ ung thư của mình, và nhắn gửi mọi người đi khám định kỳ, đừng sợ hãi khi đối diện với chẩn đoán, là một lời chứng giản dị mà mạnh mẽ: chăm sóc sức khỏe cũng là một cách tôn trọng sự sống mà Chúa đã trao.

Cuối cùng, lời mời gọi vượt qua phân cực của ngài có sức nặng đặc biệt trong thời đại mạng xã hội. Ngay cả trong các cộng đoàn Công giáo Việt Nam, những tranh luận về phụng vụ, về đường hướng mục vụ đôi khi cũng trở nên gay gắt. Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhắc rằng khác biệt quan điểm là điều tất yếu, nhưng không nhất thiết phải dẫn đến thù hận hay ngôn từ bạo lực, ngay cả trong gia đình. Ưu tiên của ngài — đến với nhau trước đã, rồi mới tính đến các quyết định — là một định hướng mục vụ mà mọi cộng đoàn đều có thể áp dụng.

Đôi điều hay thắc mắc

Đức Giáo Hoàng có đóng cửa hoàn toàn khả năng phong chức cho người đã kết hôn không?

Không. Ngài nói vấn đề này phức tạp, cần thời gian và sự lắng nghe của toàn thể Giáo hội, và có thể trong tương lai một số điều sẽ thay đổi. Nhưng hiện tại, ngài cho rằng giải pháp ấy có thể gây chia rẽ, nên ưu tiên của ngài là hiệp nhất và chữa lành trước đã.

Thánh lễ Latinh truyền thống có bị cấm sau cuộc họp báo này không?

Không. Traditionis Custodes vẫn giữ nguyên như cũ, và văn kiện vẫn cho phép xin miễn chuẩn để cử hành Thánh lễ theo nghi thức cũ. Đức Giáo Hoàng chỉ khẳng định ngài sẽ không nới lỏng hay thay đổi văn kiện trong lúc này.

Sức khỏe của Đức Giáo Hoàng hiện nay ra sao?

Khối u đã được cắt bỏ hoàn toàn cùng với phần phổi chứa nó, nên ngài không cần điều trị thêm. Ngài tự nhận mình chưa hồi phục hoàn toàn nhưng sức khỏe khá ổn, và vừa hoàn thành chuyến tông du 12 ngày qua ba quốc gia mà không gặp trở ngại lớn về sức khỏe. Ngài chỉ cần tái khám định kỳ hằng năm để phòng ngừa.

Cuộc họp báo trên chuyên cơ khép lại chuyến tông du Nam Mỹ đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, nhưng những gì ngài nói trên bầu trời, giữa Lima và Rôma, có lẽ sẽ còn được nhắc đến lâu dài. Một vị Giáo hoàng vừa trải qua ca mổ ung thư, vừa đi qua ba quốc gia trong 12 ngày, đã chọn nói về hiệp nhất trước mọi vấn đề gây tranh cãi khác — và đó chính là thông điệp mà ngài muốn Giáo hội ghi nhớ.


Bài gốc:

Paul G — Quản lý Nội dung

Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.

Chia sẻ: Facebook X Zalo

Để lại bình luận của bạn