Đến nội dung chính
Đức Giáo Hoàng

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV dâng lễ tại Amazon: “Điều gì tổn thương sự sống cũng phá hủy trái đất”

00:00

Chúa nhật 15 tháng 11 năm 2026, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV dâng Thánh lễ tại sân vận động Villa Deportiva Regional Ucayali ở Pucallpa, một thành phố nằm giữa lòng rừng Amazon của Peru, bên bờ sông Ucayali. Đây là một trong những chặng cuối của chuyến tông du Nam Mỹ kéo dài 12 ngày qua Uruguay, Argentina và Peru. Sau Thánh lễ, Đức Giáo Hoàng bay về thủ đô Lima và dự kiến lên đường trở về Rôma vào tối thứ Hai 16 tháng 11, khép lại chuyến đi.

Theo ban tổ chức, khoảng 70.000 người được dự kiến tham dự Thánh lễ tại Pucallpa. Trước đó cùng ngày, Đức Giáo Hoàng đã đến Cusco, nơi khoảng nửa triệu người đứng dọc đường đón ngài dưới cơn mưa, rồi bay tiếp đến Pucallpa để gặp gỡ các nhà truyền giáo và đại diện các dân tộc Amazon.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV dâng Thánh lễ tại Pucallpa, Amazon
Ảnh: Vatican News

Sự sống và trái đất là một

Trong bài giảng Thánh lễ, Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh rằng chăm sóc sự sống và chăm sóc trái đất là hai sứ vụ gắn chặt với nhau, và Thiên Chúa có thể giúp con người chữa lành những tổn thương do lòng ham muốn thống trị gây ra. Ngài nói: “Điều gì làm tổn thương phẩm giá sự sống cũng phá hủy vẻ đẹp của trái đất.”

Theo Đức Giáo Hoàng, lao động của con người và việc chăm sóc thụ tạo luôn đi đôi với nhau, vì vậy mọi hình thức bóc lột lao động cũng là một cách cướp bóc môi trường. Hòa bình xã hội và sự cân bằng sinh thái cũng gắn liền với nhau: bạo lực đối với con người là bạo lực đối với trái đất, và bạo lực đối với trái đất cũng là bạo lực đối với con người.

Tin Mừng trong ngày là dụ ngôn nén bạc (Mt 25,14-30). Đức Giáo Hoàng giải thích rằng dụ ngôn này mời gọi mỗi người suy nghĩ về những nén bạc Thiên Chúa đã trao, trước hết là sự sống và trái đất. Hai món quà ấy gắn bó mật thiết với nhau, không thể tách rời: sức khỏe của đời sống chúng ta và sức khỏe của trái đất chúng ta đang sống luôn đi đôi với nhau.

Ngài nhắc lại lời của các vị tiền nhiệm, Đức Phanxicô và Đức Bênêđictô XVI, về mối liên hệ đau đớn giữa sự tàn phá lưu vực Amazon và những mối đe dọa đối với phẩm giá con người của những người đang sống ở đó. Theo Đức Giáo Hoàng, cho đến nay người ta đã làm quá ít, và quá chậm, để ngăn chặn sự tàn phá này, trong khi các phương tiện khai thác và gây ô nhiễm thụ tạo lại ngày càng tăng tốc. Nhưng Thiên Chúa vẫn ban sức mạnh để sửa chữa và chữa lành những đau khổ do lòng ham muốn thống trị không đáy gây ra.

Từ bài giảng đó, Đức Giáo Hoàng mời gọi mọi người hãy làm cho những nén bạc Chúa trao được sinh lời bằng cách vun trồng ba điều: đức tin chung, sự cao cả của con người và niềm vui. Vun trồng đức tin nghĩa là trở thành một dân biết cử hành ơn cứu độ của Thiên Chúa và chữa lành những vết thương của nhân loại, qua việc lắng nghe Lời Chúa, cầu nguyện và lãnh nhận các bí tích. Vun trồng sự cao cả của con người nghĩa là chăm sóc những người dễ bị tổn thương và bị áp bức nhất, đặc biệt là giới trẻ. Còn niềm vui thật, ngài nhấn mạnh, không đến từ của cải hay quyền lực, mà đến từ đức tin, vì niềm vui ấy được xây dựng trên ân sủng của Thiên Chúa và sinh hoa trái trong tình huynh đệ hiến thân cho nhau.

Tiếng kêu của các dân tộc Amazon

Trước Thánh lễ, tại khu vực Malecón Puerto Callao bên bờ sông, Đức Giáo Hoàng đã gặp gỡ các nhà truyền giáo và đại diện các dân tộc Amazon. Trong buổi gặp gỡ dưới cái nắng 34 độ C, nhiều người bản địa mặc trang phục truyền thống, vẽ hoa văn trên mặt, đã trình diễn các điệu múa và bài hát dân tộc để đón ngài.

Tại đây, Đức Giáo Hoàng lên án mạnh mẽ những bất công đối với người dân Amazon và việc khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách vô trách nhiệm, vốn đang đe dọa chính sự tồn tại của các cộng đồng. Ngài đau xót trước việc nhiều thủ lĩnh bản địa đã bị sát hại chỉ vì bảo vệ lãnh thổ của mình, và khẳng định máu của những người anh em ấy đang kêu lên tới Chúa và đòi công lý.

Theo tổ chức Amazon Watch được Reuters trích dẫn, 35 thủ lĩnh bản địa đã bị sát hại ở Peru trong 15 năm qua, trong đó hơn hai phần ba số vụ xảy ra trong thập niên này. Các cộng đồng bản địa Peru đang chịu áp lực ngày càng lớn từ nạn phá rừng trái phép, khai thác vàng, trồng cây coca và mở rộng nông nghiệp. Chỉ trong năm 2025, Peru đã mất khoảng 200.000 héc-ta rừng tự nhiên, theo dữ liệu của Global Nature Watch.

Đức Giáo Hoàng cũng cảnh báo rằng những mô hình khai thác và hoạt động kinh tế đang đe dọa sự cân bằng của thụ tạo, đồng thời kêu gọi người Công giáo hãy kiên trì chống lại nạn phá rừng và ô nhiễm do sản xuất vàng và dầu mỏ gây ra. Ngài mô tả đó không phải là những tai nạn riêng lẻ, mà là hậu quả của việc khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách vô trách nhiệm, làm suy yếu chính sự tồn tại của các cộng đồng.

Ngài cũng bày tỏ mối quan ngại sâu sắc trước tình trạng dễ bị tổn thương của nhiều phụ nữ, trẻ em gái và thanh thiếu niên, cũng như nỗi đau của những người phải chịu bạo lực và lạm dụng tình dục. Trong nhiều cộng đồng, quyền được chăm sóc sức khỏe và giáo dục vẫn bị từ chối vì sự cách biệt địa lý hoặc vì sự thờ ơ của các thể chế. Đức Giáo Hoàng khẳng định tình trạng đó là không thể chấp nhận được, đồng thời kêu gọi một sự canh tân luân lý và giáo dục ngay lập tức, với một nền giáo dục chất lượng, tôn trọng ngôn ngữ và tri thức tổ tiên của các dân tộc bản địa.

Tiếp nối Tông huấn Querida Amazonia của Đức Phanxicô, Đức Giáo Hoàng mời gọi mọi người cùng mơ ước về một vùng Amazon biết đấu tranh cho quyền lợi của người nghèo, của các dân tộc bản địa và của những người bé nhỏ nhất, nơi tiếng nói của họ được lắng nghe và phẩm giá của họ được thăng tiến. Ngài nhắc lại rằng bảo vệ rừng Amazon không thể tách rời khỏi việc quan tâm đến những người đang sống ở đó: sinh thái toàn diện, công bằng xã hội và đời sống thiêng liêng luôn đi đôi với nhau.

Đức Giáo Hoàng cũng ghi nhận những thách đố thực tế to lớn của Giáo hội địa phương khi phục vụ một vùng đất mênh mông như vậy. Hạt Đại diện Tông tòa Pucallpa rộng lớn như cả một quốc gia, vậy mà chỉ có 25 linh mục. Ngài cảm ơn các linh mục, tu sĩ nam nữ, các nhà lãnh đạo mục vụ và giáo dân, những người đã trung thành gìn giữ đức tin ở những nơi xa xôi nhất, đồng thời nhấn mạnh Giáo hội phải hỗ trợ và nhìn nhận sứ vụ của họ.

Vì sao tin này quan trọng với người Công giáo Việt Nam

Amazon thường được gọi là lá phổi của thế giới, nhưng thông điệp của Đức Giáo Hoàng tại Pucallpa không chỉ nói về một khu rừng xa xôi. Khi rừng Amazon bị tàn phá, khí hậu toàn cầu đổi thay, và Việt Nam là một trong những quốc gia hứng chịu hậu quả rõ rệt nhất: bão lũ dồn dập ở miền Trung, hạn mặn kéo dài ở Đồng bằng sông Cửu Long, nắng nóng kỷ lục ở nhiều nơi. Bảo vệ rừng ở Peru hay ở Tây Nguyên, xét cho cùng, đều là bảo vệ cùng một ngôi nhà chung.

Việt Nam cũng đang đối diện với những thách đố tương tự những gì Đức Giáo Hoàng mô tả tại Amazon: rừng tự nhiên bị thu hẹp, khai thác khoáng sản gây ô nhiễm nguồn nước, và những cộng đồng dân tộc thiểu số ở vùng sâu vùng xa vẫn còn nhiều thiệt thòi về giáo dục, y tế và tiếng nói của mình. Lời kêu gọi lắng nghe các dân tộc bản địa, tôn trọng ngôn ngữ và tri thức tổ tiên của họ, vì thế cũng là một lời nhắc gần gũi với Giáo hội Việt Nam, nơi có 53 dân tộc anh em cùng chung sống.

Tin này cũng nối tiếp những gì Giáo hội đã suy tư trong thời gian gần đây. Thông điệp Laudato Si’ của Đức Phanxicô về việc chăm sóc ngôi nhà chung, và lời kêu gọi hành động quyết liệt tại COP31 mà các giám mục Hoa Kỳ vừa đưa ra, đều cùng chung một hướng: đức tin không thể tách khỏi trách nhiệm với thụ tạo và với người nghèo. Thánh lễ tại Pucallpa là một bước tiếp nối cụ thể của hướng đi ấy, bằng chính sự hiện diện của Đức Giáo Hoàng giữa lòng rừng Amazon.

Cuối cùng, hình ảnh một hạt đại diện rộng như một quốc gia mà chỉ có 25 linh mục cũng gợi lên suy nghĩ về ơn gọi truyền giáo. Nhiều vùng sâu vùng xa tại Việt Nam cũng đang cần những người sẵn sàng lên đường, sống giữa bà con dân tộc thiểu số và gìn giữ đức tin ở những nơi xa xôi nhất. Lời cảm ơn của Đức Giáo Hoàng dành cho các nhà truyền giáo ở Amazon, vì thế, cũng là lời khích lệ cho những ai đang âm thầm phục vụ nơi biên địa.

Đôi điều hay thắc mắc

Pucallpa ở đâu?

Pucallpa là một thành phố ở miền trung-đông Peru, bên bờ sông Ucayali, được xem là cửa ngõ vào rừng Amazon. Đây là quê hương của người Shipibo-Konibo, một trong những dân tộc bản địa lớn của vùng. Thành phố cách biên giới Brazil khoảng 200 km về phía tây.

“Sinh thái toàn diện” nghĩa là gì?

Đây là khái niệm trọng tâm trong Thông điệp Laudato Si’ của Đức Phanxicô, được Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhắc lại tại Pucallpa: việc chăm sóc môi trường không thể tách khỏi việc chăm sóc con người, đặc biệt là người nghèo và các cộng đồng dễ bị tổn thương. Ô nhiễm môi trường và bất công xã hội có cùng một gốc rễ, nên giải pháp cũng phải toàn diện.

Vì sao Đức Giáo Hoàng dành một ngày cho Amazon trong chuyến tông du này?

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV gắn bó đặc biệt với Peru: ngài từng là nhà truyền giáo và giám mục tại đây khoảng 20 năm, trong đó có 8 năm làm Giám mục Chiclayo (2015-2023), và ngài mang quốc tịch Peru. Chuyến tông du 12 ngày qua ba nước Uruguay, Argentina và Peru đã thu hút khoảng 12 triệu người tham dự, theo hãng tin Reuters. Việc ngài đến Pucallpa cho thấy Amazon không phải là một chặng phụ, mà là một trong những trọng tâm của chuyến đi.

Bài gốc:
— Vatican News — “Pope: Anything that harms the dignity of life destroys the beauty of earth” (15/11/2026): Đọc bài gốc trên Vatican News
— Reuters — “Pope Leo urges stop to Amazon deforestation, decries ‘murders’ of tribal leaders” (15/11/2026): Đọc bài gốc trên Reuters (qua DZRH)

Paul G — Quản lý Nội dung

Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.

Chia sẻ: Facebook X Zalo

Để lại bình luận của bạn