Đức Giám mục Alphonsus Nguyễn Hữu Long cho biết Giáo phận Vinh đã đình chỉ cha Anthony Đặng Hữu Nam sau một tiến trình hình sự ngoại tư pháp, với cáo buộc công khai công kích và phỉ báng vị giám mục giáo phận.
Giáo phận Vinh đã đình chỉ cha Anthony Đặng Hữu Nam khỏi việc thi hành thừa tác vụ linh mục. Quyết định được Đức Giám mục Alphonsus Nguyễn Hữu Long công bố trong một thông cáo đăng trên trang web của giáo phận ngày 9 tháng 9, sau tiến trình hình sự ngoại tư pháp đối với vị linh mục này.
Nội dung quyết định
Theo Đức Giám mục Nguyễn Hữu Long, cha Nam bị kết luận đã vi phạm nghiêm trọng luật Hội Thánh khi sử dụng mạng xã hội để kích động sự chống đối, thù ghét và bất tuân đối với nhà chức trách giáo phận. Cha cũng bị cáo buộc làm tổn hại danh tiếng của Đức Giám mục bằng những phát biểu mang tính phỉ báng trên mạng xã hội.
Cha Nam, 50 tuổi, chịu tiến trình hình sự ngoại tư pháp theo điều 1720 của Bộ Giáo luật. Ngài được biết đến với các hoạt động liên quan đến công bằng xã hội và bảo vệ môi trường tại miền Trung Việt Nam.
Đức Giám mục Long cho biết cha Nam được triệu tập đến Tòa Giám mục ngày 24 tháng 7 và được thông báo về các cáo buộc cùng những bằng chứng liên quan. Ngày 4 tháng 8, cha đã nộp bản giải trình bằng văn bản.
Sau đó, Đức Giám mục Long xem xét các bằng chứng và phần biện hộ của cha Nam, đồng thời tham khảo ý kiến Đức Giám mục Phụ tá Peter Nguyễn Văn Viên, Tổng Đại diện giáo phận là linh mục Peter Nguyễn Văn Vinh và các chuyên viên giáo luật trước khi đưa ra quyết định.
Quyền khiếu nại
Cha Nam bị “tái đình chỉ” khỏi mọi thừa tác vụ linh mục theo điều 1333 §1 của Bộ Giáo luật, nghĩa là không được thi hành những hành vi thuộc chức thánh. Việc đình chỉ có hiệu lực từ thời điểm cha Nam hợp pháp nhận được sắc lệnh.
Theo sắc lệnh, cha Nam có thể ở tại nhà hưu dưỡng linh mục và tiếp tục nhận khoản hỗ trợ tài chính trước đây, hoặc sống ở nơi khác và tự bảo đảm sinh kế. Trong cả hai trường hợp, cha phải tránh những hành vi không phù hợp với bậc sống linh mục.
Cha Nam cũng có thể xin Đức Giám mục sửa đổi sắc lệnh và kháng cáo lên Bộ Loan báo Tin Mừng.
Đức Giám mục Long kêu gọi cha Nam “nhận ra sự thật về công lý và chức linh mục theo ý muốn của Thiên Chúa, sám hối, sửa chữa gương xấu đã gây ra và đền bù những thiệt hại đối với cộng đoàn Công giáo”. Ngài cảnh báo rằng nếu cha Nam tiếp tục phạm các tội thuộc điều 1373 hoặc điều 1390 §2, hoặc phạm một tội nghiêm trọng khác, cha có thể phải nhận “hình phạt nặng hơn”.
Phản ứng trái chiều
Vụ việc đã gây chia rẽ giữa các tín hữu và dẫn đến những cuộc tranh luận gay gắt trên mạng xã hội.
Linh mục Petrus Nguyễn, một linh mục cao niên tại Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng vụ việc cho thấy những hậu quả nghiêm trọng khi linh mục sử dụng bài giảng để lên án các vấn đề chính trị, xã hội hoặc xúc phạm người khác, thay vì loan báo Tin Mừng. Ngài dự đoán một số người sẽ tiếp tục chỉ trích Đức cha Long và bênh vực cha Nam, từ đó có thể làm gia tăng sự chia rẽ và xáo trộn trong giáo phận.
Ông Nguyễn Văn Quốc cho rằng việc đình chỉ là chính đáng vì cha Nam đã bất tuân Đức Giám mục và vi phạm giáo luật.
Trái lại, ông Nguyễn Văn Đài, người ủng hộ cha Nam, bác bỏ các cáo buộc. Ông nói cha Nam không vi phạm giáo huấn Công giáo hay giáo luật, đồng thời cho rằng cha đã cố gắng chu toàn trách nhiệm linh mục. Ông cáo buộc Đức cha Long lạm dụng quyền bính và đối xử thiếu bác ái với cha Nam.
Bối cảnh vụ việc
Cha Nam từ lâu được biết đến với hoạt động cổ võ công bằng xã hội và bảo vệ môi trường tại tỉnh Nghệ An. Những người chỉ trích cáo buộc cha phê phán Đảng Cộng sản, khuyến khích chống đối chính quyền và vận động người Công giáo địa phương khởi kiện Formosa, một công ty do Đài Loan điều hành tại tỉnh Hà Tĩnh. Vụ tràn chất thải độc hại năm 2016 của công ty này đã làm chết nhiều cá và khiến hàng nghìn người mất việc.
Một số người ủng hộ cha Nam nghi ngờ quyết định của Đức cha Long có thể chịu ảnh hưởng từ chính quyền tỉnh Nghệ An. Theo những người này, chính quyền tỉnh được cho là đã yêu cầu Giáo phận Vinh trong các năm 2016 và 2017 không bổ nhiệm cha Nam làm mục vụ tại tỉnh.
Đức Giám mục Long lãnh đạo Giáo phận Vinh từ năm 2019. Trước đây, ngài từng cho biết ủng hộ đối thoại cởi mở với nhà chức trách cộng sản Việt Nam.
Căng thẳng từ năm 2020
Đức cha Long và cha Nam bắt đầu công khai bất đồng từ năm 2020, sau khi vị giám mục phê bình các bài giảng của cha Nam vì tập trung quá nhiều vào những vấn đề chính trị và xã hội.
“Một trong những bài giảng của cha chỉ có 20 phần trăm nói về Lời Chúa và 80 phần trăm nói về chính quyền, chính trị và xã hội”, Đức cha Long nói vào thời điểm đó.
Trước đây, cha Nam đã bị rút khỏi Giáo xứ Mỹ Khánh và được yêu cầu cư trú tại Tòa Giám mục. Tháng 1 năm 2022, Đức cha Long đình chỉ cha vì cha từ chối chấp nhận việc thuyên chuyển, không tuân thủ những hạn chế được áp đặt và tiếp tục công khai chỉ trích ban lãnh đạo giáo phận.
Việc đình chỉ được dỡ bỏ vào tháng 12 năm 2025, dù cha Nam vẫn không được phép thi hành mục vụ công khai.
