Đến nội dung chính
Giáo Hội Hoàn Vũ

Halloween: Nhắc lại những kinh hoàng Giáo hội đã vượt qua

00:00

Tối nay, 31/10, đường phố nhiều thành phố lớn ở Việt Nam sẽ lại rực rỡ đèn bí ngô, mặt nạ ma quỷ và những bộ trang phục hóa trang của giới trẻ. Halloween, lễ hội du nhập từ phương Tây, giờ đã trở thành một đêm vui chơi quen thuộc với không ít người Việt. Với người Công giáo, đêm này gợi một câu hỏi không dễ trả lời: Halloween có phải là “lễ của ma quỷ”, xa lạ với đức tin, hay đằng sau những bộ trang phục rùng rợn ấy còn một câu chuyện khác? Một bài viết mới đây trên Catholic World Report đã nhìn lại nguồn gốc của Halloween và đưa ra một góc nhìn đáng suy ngẫm: chính Giáo hội Công giáo là Đấng đã biến nỗi sợ hãi nguyên thủy nhất của con người — cái chết — thành một điều có phẩm giá.

Nguồn gốc Kitô giáo của Halloween

Từ “Halloween” là cách đọc rút gọn của “All Hallows’ Eve”, tức đêm vọng lễ Các Thánh (1/11). Trong truyền thống Công giáo, ngày 1/11 là lễ trọng kính nhớ các thánh, các tử đạo và mọi tín hữu đã qua đời trong ân nghĩa Chúa. Nhiều tập tục quen thuộc của Halloween ngày nay bắt nguồn từ chính đời sống đạo này: tục “trick-or-treat” (cho kẹo hay bị ghẹo) xuất phát từ tục “souling” xưa, khi người ta đi từng nhà xin bánh và đổi lại hứa cầu nguyện cho các linh hồn. Những bia mộ, ngọn nến nhắc nhớ các tín hữu đã khuất; còn hình ảnh đầu lâu, xương người — nay bị xem là biểu tượng kinh dị — vốn là cách người Kitô hữu tưởng nhớ và tôn kính người đã qua đời, một ngày dành cho tất cả những ai đã ra đi.

Thế giới u tối trước khi Tin Mừng đến

Bài viết trên Catholic World Report so sánh với nền văn minh Ai Cập cổ đại, nơi chủ đề “kinh dị” của Halloween — chữ tượng hình bí ẩn, lăng mộ bị nguyền rủa, xác ướp sống lại — thường lấy cảm hứng. Thực tế, như học giả người Anh Guy de la Bédoyère ghi nhận trong cuốn sách mới “Brief Lives of the Ancient World”, hàng nghìn công nhân xây kim tự tháp đã sống những cuộc đời “nguy hiểm, tàn bạo và ngắn ngủi”, nhiều người trong số họ chỉ là trẻ em. Pharaon Amenhotep từng ném cả dân hai thành phố xuống hố rồi thiêu sống để tế thần Amun; Rameses II dùng hàng nghìn nô lệ chiến tranh để khai thác và vận chuyển đá. Trừ pharaon và triều thần, không ai để lại di sản gì — cuộc đời họ chỉ là công cụ cho sự kiêu hãnh của kẻ khác.

Halloween và đêm vọng lễ Các Thánh

Chính người Do Thái, với kinh nghiệm nhiều đời làm nô lệ ở Ai Cập, đã mang trong Kinh Thánh nhận thức về phẩm giá của mọi người: “Kẻ áp bức người nghèo là sỉ nhục Đấng tạo thành nên nó” (Cn 14,31). Rồi Kitô giáo kết hợp tinh thần Hy Lạp ham học hỏi với mạc khải Do Thái, loan báo rằng mọi người đều mang hình ảnh Thiên Chúa và được bao gồm trong chương trình cứu độ — đạo mới vì thế đã lan rộng mạnh mẽ giữa mọi tầng lớp trong Đế quốc Rôma.

Giáo hội đã cho cái chết một phẩm giá

Kitô giáo đã đảo ngược tất cả. Với niềm tin con người mang hình ảnh Thiên Chúa, Giáo hội tuyên xưng rằng mọi người — giàu hay nghèo, sang hay hèn — đều xứng đáng được tưởng nhớ. Người Kitô hữu chôn cất thay vì hỏa táng, trong niềm trông đợi ngày sống lại khi hồn xác hợp nhất. Hoàng đế Julianô Bội Giáo (thế kỷ IV) từng phàn nàn trong tác phẩm chống Kitô giáo rằng người Kitô hữu “đã lấp đầy cả thế giới bằng mồ mả”. Tác giả bài báo kể: khi đến Peru, ông đã cầu nguyện trong một vương cung thánh đường trước hộp sọ của thánh nữ Rosa Lima — với người Công giáo, đi giữa các ngôi mộ hay cầu nguyện trước hài cốt các thánh là nguồn đạo đức và an ủi thiêng liêng, chứ không phải điều đáng sợ.

Gợi ý cho người Công giáo Việt Nam trong tháng các linh hồn

Với người Công giáo Việt Nam, đêm Halloween năm nay càng đáng suy ngẫm khi nó mở đầu tháng 11 — tháng cầu cho các linh hồn, tháng mà các gia đình Việt vẫn giữ truyền thống viếng nghĩa trang, đọc kinh cầu cho ông bà tổ tiên. Thay vì nhìn Halloween như một lễ hội xa lạ hay “của ma quỷ”, người tín hữu có thể sống đêm này theo đúng gốc gác của nó: tham dự thánh lễ vọng Các Thánh, thắp một ngọn nến và cầu nguyện cho những người thân đã qua đời. Những chiếc đầu lâu trang trí ngoài phố, nhìn dưới ánh sáng đức tin, có thể trở thành lời nhắc “memento mori”, hãy nhớ mình sẽ chết, để sống trọn vẹn từng ngày trong ân sủng Chúa.

Điều thực sự đáng sợ, bài viết kết luận, không phải là những bộ xương giả trong đêm 31/10, mà là một thế giới như Ai Cập cổ đại: nơi con người lao động và chết đi trong quên lãng để phục vụ sự kiêu hãnh của thiểu số. Halloween, khi được hiểu đúng, nhắc ta rằng Giáo hội đã chiến thắng nỗi kinh hoàng ấy bằng cách trao cho mỗi con người — dù là ai — một phẩm giá bất diệt và một chỗ đứng trong ký ức của cộng đoàn đức tin.

Theo Catholic World Report.

Paul G — Quản lý Nội dung

Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.

Chia sẻ: Facebook X Zalo

Để lại bình luận của bạn