Bạn đọc hỏi: Khi lên rước lễ, tín hữu thường nghe linh mục chủ tế hoặc thừa tác viên trao Mình Thánh nói: “Mình Thánh Chúa Kitô”, và người rước lễ thưa: “Amen”. Xin hỏi lời đáp này có bắt buộc không? Và thực hành ấy đã có từ khi nào?
Trả lời của linh mục Giuse Phạm Đình Ái, dòng Thánh Thể:
Trong những thế kỷ đầu của Hội Thánh, việc rước Mình và Máu Thánh Chúa của giám mục cũng như cộng đoàn tín hữu thường diễn ra khá đơn sơ, trong bầu khí thinh lặng. Tuy nhiên, theo thời gian, vì nhu cầu diễn tả rõ hơn ý nghĩa của hành động rước lễ, nhiều công thức phụng vụ đã được hình thành và đi kèm với việc trao Mình Máu Thánh Chúa.
Tại Syria vào thế kỷ IV, rồi tại Phi châu và Rôma vào thế kỷ V, khi trao Bánh Thánh, thừa tác viên dùng lời: “Mình Thánh Chúa Kitô”. Khi trao Máu Thánh, người trao nói: “Máu Thánh Chúa Kitô, thức uống của sự sống”. Những công thức này nhằm nhắc lại chính lời Chúa Giêsu khi thiết lập Bí tích Thánh Thể. Người lãnh nhận đáp “Amen” như một lời tuyên xưng đức tin.
Công thức “Mình Thánh Chúa Kitô” – “Amen” được ghi nhận lần đầu nơi thánh Ambrôsiô, vị tiến sĩ Hội Thánh qua đời năm 397.
Trong nghi thức Thánh lễ hiện nay, khi cho từng người rước lễ, thừa tác viên giơ Mình Thánh lên và nói: “Mình Thánh Chúa Kitô”. Người lãnh nhận thưa: “Amen”. Khi trao Máu Thánh, cũng thực hiện tương tự, nhưng với lời: “Máu Thánh Chúa Kitô” (x. NTTL 134).
Cuộc đối thoại rất ngắn này mang nhiều ý nghĩa sâu xa.
Trước hết, khi thừa tác viên nói “Mình Thánh Chúa Kitô” hoặc “Máu Thánh Chúa Kitô”, lời ấy xác nhận rằng trong hình bánh và rượu đã được truyền phép, chính Chúa Kitô thật sự hiện diện. Đây không chỉ là một dấu chỉ bên ngoài, nhưng là sự hiện diện đích thực của Chúa trong Bí tích Thánh Thể.
Khi người rước lễ thưa “Amen”, họ tuyên xưng: đúng vậy, tôi tin như thế. Vì vậy, tiếng Amen không phải là một câu đáp máy móc, nhưng là lời tuyên xưng đức tin, là sự đồng thuận của tâm hồn và là niềm vui khi đón nhận chính Chúa đến với mình.
Theo truyền thống phụng vụ, tiếng Amen lúc này còn diễn tả sự sẵn sàng của người tín hữu trước hồng ân Chúa ban. Người rước lễ không chỉ nhận một tặng phẩm thánh thiêng, nhưng còn đón nhận chính Đức Kitô và để Người biến đổi đời sống mình.
Cha Jean Yves Garneau, dòng Thánh Thể, giải thích rằng tiếng Amen khi rước lễ có thể được hiểu trong nhiều chiều kích. Đó là lời thưa với Chúa rằng: vâng, con tin Chúa đang đến với con và trao ban Mình Máu Ngài cho con dưới hình bánh và rượu.
Đó cũng là lời đón nhận Chúa với tình yêu, bằng trọn linh hồn, sức lực và trí khôn. Đồng thời, đó còn là lời cam kết muốn bước theo Chúa, xây dựng Nước Chúa, trở nên môn đệ của Người và dâng hiến đời mình cho hòa bình, công lý cũng như ơn cứu độ của thế giới.
Bên cạnh ý nghĩa tuyên xưng sự hiện diện thật của Chúa trong Bí tích Thánh Thể, lời hô đáp này còn gợi lên một chiều kích khác. Mình Thánh Chúa Kitô không chỉ nói đến thân xác phục sinh của Chúa hiện diện trong bí tích, nhưng còn chỉ về Thân Mình của Người là Hội Thánh (x. Cl 1,24).
Hội Thánh là thân thể mà Đức Kitô đã thiết lập và vẫn tiếp tục sống động trong lịch sử. Mỗi tín hữu là một chi thể trong thân thể ấy. Vì thế, khi thưa Amen trước Mình Thánh Chúa, người rước lễ cũng xác nhận mình thuộc về Đức Kitô và thuộc về Hội Thánh.
Hiểu theo nghĩa này, tiếng Amen còn mang chiều kích hiệp thông. Khi lãnh nhận Mình Thánh Chúa, người tín hữu được mời gọi góp phần xây dựng sự hiệp nhất của Hội Thánh bằng đời sống bác ái. Như thánh Augustinô gợi lên, nghi thức nhỏ bé này vừa là lời tuyên xưng đức tin, vừa là một lời dấn thân sống yêu thương.
Do đó, tiếng Amen khi rước lễ không phải là một lựa chọn tùy thích, có thể thưa hoặc không thưa. Đây là yếu tố cần thiết trong nghi thức rước lễ, nhằm biểu lộ đức tin của người lãnh nhận vào sự hiện diện thật của Chúa Kitô trong Thánh Thể, đồng thời diễn tả niềm vui và sự sẵn lòng đón rước Người.
Vì thế, sau khi thừa tác viên nói: “Mình Thánh Chúa Kitô” hoặc “Máu Thánh Chúa Kitô”, người tín hữu cần thưa “Amen” cách rõ ràng, thành tiếng, với lòng tin tưởng và cung kính (x. NTTL 134; QCSL 161).
Nói tóm lại, lời đáp Amen khi rước lễ là một lời tuyên xưng rất ngắn nhưng hết sức quan trọng. Qua tiếng Amen ấy, người tín hữu tuyên bố rằng mình tin Chúa Kitô thật sự hiện diện trong Bí tích Thánh Thể, đồng thời cam kết sống như một chi thể sống động của Thân Mình Người là Hội Thánh.
