Tại Lanciano, nước Ý, một biến cố được lưu truyền từ thế kỷ VIII đến nay vẫn khiến nhiều tín hữu suy nghĩ sâu xa về mầu nhiệm Thánh Thể: trong Thánh lễ, tấm bánh được truyền phép đã trở thành Thịt và rượu trở thành Máu. Các thánh tích ấy hiện vẫn được lưu giữ và tôn kính tại Đền thánh Phép lạ Thánh Thể Lanciano.
Trong đức tin Công giáo, Bí tích Thánh Thể không chỉ là một biểu tượng đạo đức. Giáo hội tin rằng sau lời truyền phép trong Thánh lễ, bánh và rượu thật sự trở nên Mình và Máu Chúa Giêsu Kitô, dù hình dạng bên ngoài vẫn là bánh và rượu. Đây là mầu nhiệm lớn lao, được gọi là sự hiện diện thật của Chúa trong Bí tích Thánh Thể.
Chính trong bối cảnh ấy, phép lạ Thánh Thể Lanciano trở thành một trong những chứng tích được biết đến nhiều nhất trong lịch sử Giáo hội.
Theo truyền thống được Đền thánh Phép lạ Thánh Thể Lanciano lưu giữ, biến cố xảy ra khoảng thế kỷ VIII tại thành Lanciano, thuộc vùng Abruzzo, nước Ý. Khi ấy, một tu sĩ thuộc dòng Basilian đang cử hành Thánh lễ. Dù là người sống đời tu trì, vị tu sĩ này lại bị giằng co bởi nghi ngờ: liệu trong Bánh Thánh có thật là Mình Chúa Kitô không, và trong chén rượu có thật là Máu Chúa Kitô không?
Khi ngài đọc lời truyền phép trên bánh và rượu, điều lạ lùng xảy ra trước mắt ngài: tấm bánh biến thành Thịt, còn rượu trong chén biến thành Máu. Máu ấy về sau đông lại thành năm cục máu, còn phần Thịt vẫn được lưu giữ qua nhiều thế kỷ.
Điều đáng chú ý là truyền thống không lưu lại tên tuổi chính xác của vị tu sĩ. Đền thánh Lanciano cũng cho biết không có dữ kiện nào cho phép xác định chính xác ngày, tháng, năm của biến cố. Dựa trên bối cảnh lịch sử, đặc biệt là thời kỳ nhiều tu sĩ Hy Lạp chạy sang Ý vì cuộc bách hại liên quan đến phong trào bài trừ ảnh tượng tại Đông phương, biến cố thường được đặt vào khoảng những năm 730–750.
Như vậy, khi nói về phép lạ Thánh Thể Lanciano, cần phân biệt rõ: Giáo hội và Đền thánh gìn giữ truyền thống lâu đời về biến cố này, nhưng không nên trình bày như thể có đầy đủ hồ sơ hiện đại về từng chi tiết ngày giờ. Cách nói đúng hơn là: theo truyền thống được lưu giữ tại Lanciano, phép lạ xảy ra vào thế kỷ VIII, trong khoảng niên đại được suy đoán là 730–750.
Qua nhiều thế kỷ, các thánh tích của phép lạ được gìn giữ và tôn kính. Hiện nay, phần Thịt và Máu được đặt tại Đền thánh Phép lạ Thánh Thể Lanciano, trong nhà thờ Thánh Phanxicô. Nơi đây trở thành điểm hành hương của nhiều tín hữu, đặc biệt là những ai muốn đào sâu lòng yêu mến Bí tích Thánh Thể.
Một điểm khiến phép lạ Lanciano được nhắc đến nhiều là các cuộc khảo nghiệm khoa học vào thế kỷ XX. Năm 1970, theo thông tin từ Đền thánh, với sự cho phép từ Rôma, các tu sĩ Phanxicô tại Lanciano đã cho thực hiện khảo nghiệm khoa học trên các thánh tích. Công việc được trao cho bác sĩ Odoardo Linoli, chuyên về giải phẫu bệnh, mô học, hóa học và hiển vi lâm sàng, với sự hỗ trợ của giáo sư Ruggero Bertelli thuộc Đại học Siena.
Ngày 4 tháng 3 năm 1971, bác sĩ Linoli trình bày kết quả nghiên cứu. Theo các kết luận được Đền thánh công bố, phần “Thịt” là mô cơ tim; phần “Máu” là máu thật; cả hai đều có nguồn gốc người và thuộc nhóm máu AB. Các xét nghiệm cũng cho biết protein trong máu có tỷ lệ tương ứng với máu tươi bình thường. Đặc biệt, không phát hiện dấu vết các chất bảo quản hay chất dùng trong việc ướp xác thời cổ.
Đối với người Công giáo, các kết quả ấy không phải là nền tảng duy nhất của đức tin, vì đức tin vào Thánh Thể trước hết dựa trên lời Chúa Giêsu và giáo huấn của Giáo hội. Tuy nhiên, phép lạ Lanciano được xem như một dấu chỉ đặc biệt, giúp con người thời nay dừng lại trước mầu nhiệm Thánh Thể với lòng kính sợ và biết ơn.
Điều quan trọng là không nên nhìn phép lạ này như một câu chuyện lạ để gây tò mò. Ý nghĩa chính của phép lạ Lanciano nằm ở lời mời gọi trở về với trọng tâm của đức tin Công giáo: Chúa Giêsu thật sự hiện diện trong Bí tích Thánh Thể. Mỗi Thánh lễ không chỉ là một nghi thức tưởng niệm, nhưng là nơi Chúa Kitô tiếp tục trao ban chính mình cho nhân loại.
Phép lạ Lanciano cũng nhắc người tín hữu về thái độ khi tham dự Thánh lễ và rước lễ. Nếu Thánh Thể thật sự là Mình và Máu Chúa Kitô, thì việc tham dự Thánh lễ không thể hời hợt, việc rước lễ không thể chỉ là thói quen, và nhà tạm trong nhà thờ không thể bị xem như một góc trang trí tôn giáo.
Từ câu chuyện của vị tu sĩ từng nghi ngờ, phép lạ Lanciano cũng cho thấy Thiên Chúa không bỏ rơi những tâm hồn đang bị thử thách trong đức tin. Sự nghi ngờ, nếu được đặt trước mặt Chúa với lòng khiêm nhường, có thể trở thành khởi điểm của một cuộc gặp gỡ sâu xa hơn.
Sau hơn 12 thế kỷ, Lanciano vẫn được nhắc đến không chỉ vì một hiện tượng kỳ lạ, nhưng vì một lời nhắc rất căn bản: Thánh Thể là trung tâm đời sống Kitô hữu. Nơi tấm bánh nhỏ bé trên bàn thờ, người Công giáo tin rằng chính Chúa Giêsu đang hiện diện, âm thầm nhưng thật sự, để nuôi dưỡng, chữa lành và dẫn đưa con người về với Thiên Chúa.
