Ngày 22/10, Bộ Giáo lý Đức tin đã công bố văn kiện mới mang tên “Venite ad Me” (“Hãy đến với Ta”), đề ra hướng canh tân việc truyền giảng đức tin trước thực trạng: trong các xã hội từng được Kitô giáo định hình, đức tin không còn tự “truyền” từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Ngày 22/10, Bộ Giáo lý Đức tin đã công bố văn kiện “Venite ad Me” (“Hãy đến với Ta”), gồm tám chương với những suy tư mục vụ về việc truyền giảng đức tin trong bối cảnh văn hóa biến đổi sâu sắc, truyền thống gia đình suy yếu và ảnh hưởng ngày càng lớn của công nghệ số. Văn kiện do Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ, và Đức Tổng Giám mục Armando Matteo, Thư ký Bộ phụ trách giáo lý, ký tên; đã được Đức Thánh Cha Lêô XIV phê chuẩn cho công bố ngày 21/8, và ban đầu được đặt hàng dưới thời Đức Giáo hoàng Phanxicô.
Đây là một tin đáng quan tâm đặc biệt với người Công giáo Việt Nam. Tại Việt Nam, lớp giáo lý và các bí tích khai tâm vẫn diễn ra đều đặn khắp các giáo xứ, nhưng không ít gia đình nhận ra con em mình thưa dần nhà thờ sau khi chịu phép thêm sức hoặc sau lễ cưới. Thực trạng ấy, dù ở quy mô khác, chính là điều văn kiện mới của Vatican đang đặt tên và đưa ra hướng giải quyết. Văn kiện được xây dựng dựa trên ý kiến đóng góp của các hội đồng giám mục khắp thế giới, và chương cuối gồm 13 chứng từ hoán cải ẩn danh thu thập trên năm châu lục.
Chẩn đoán: truyền giảng đức tin không còn là điều hiển nhiên
Điểm xuất phát của văn kiện là một chẩn đoán thẳng thắn: Giáo hội không còn có thể mặc nhiên cho rằng trẻ em lớn lên trong gia đình Công giáo sẽ ở lại với đức tin, hay rằng nhiều năm học giáo lý nhất thiết dẫn tới một tương quan bền vững với Đức Kitô.
Thực tế cho thấy một số trẻ em và thanh thiếu niên rời Giáo hội ngay sau khi hoàn tất các bí tích khai tâm hoặc sau nhiều năm học trường Công giáo. Có người bước vào tuổi trưởng thành mà hầu như không còn mối dây ý nghĩa nào với bí tích rửa tội hay với cộng đoàn từng nuôi dưỡng mình.
Văn kiện nhấn mạnh đây không đơn thuần là thất bại của việc dạy giáo lý. Đằng sau là một biến đổi sâu xa trong cách con người hôm nay hiểu về tự do, căn tính, thẩm quyền và các mối quan hệ — những nền tảng mà việc truyền thụ đức tin từng dựa vào.
Gia đình vẫn là cốt lõi — nhưng không thể gánh một mình
“Venite ad Me” tái khẳng định gia đình là môi trường đầu tiên và thiết yếu nhất để con trẻ gặp gỡ đức tin. Cha mẹ không chỉ lo sắp xếp cho con đi học giáo lý; chính gương sống, lời cầu nguyện và những chọn lựa hằng ngày của cha mẹ giúp đức tin trở nên dễ hiểu và đáng tin.
Tuy nhiên, văn kiện cũng nhìn nhận việc truyền thụ này đã đứt gãy ở nhiều nơi trên thế giới. Thực hành đạo ngày càng bị coi là sở thích riêng tư chứ không phải di sản cần trao lại, trong khi lý tưởng tự chủ cá nhân có thể khiến người ta ít chỗ cho những bổn phận đối với cộng đoàn hay truyền thống.
Vì thế, văn kiện kêu gọi các giáo xứ vượt ra khỏi mô hình mục vụ gần như chỉ tập trung vào trẻ em và thiếu niên. Việc loan báo Tin Mừng cũng phải chạm tới người lớn, kể cả những bậc cha mẹ đã xa cách Giáo hội. Giáo xứ, trường học và gia đình phải cùng làm việc với nhau, để đức tin không chỉ là một chuỗi bài học hay những cột mốc bí tích.
Thách thức khác nhau trên từng châu lục — trong đó có châu Á
Văn kiện chỉ ra những thách thức khác nhau theo từng châu lục: tình trạng thế tục hóa sâu rộng ở một số vùng phương Tây; khó khăn tái thiết việc truyền thụ đức tin sau thời kỳ vô thần nhà nước ở Đông Âu; các ưu tiên giáo dục và nghề nghiệp cạnh tranh ở châu Á; việc hội nhập văn hóa chưa trọn vẹn cùng sức hấp dẫn của các phong trào tôn giáo đề cao thịnh vượng ở châu Phi; bên cạnh đó là tình trạng bách hại và bạo lực đe dọa các cộng đoàn Kitô hữu ở nhiều nơi.
Điểm nói về châu Á đặc biệt gần gũi với Việt Nam: khi việc học tập, thi cử và sự nghiệp chiếm gần như toàn bộ thời gian và tâm trí của giới trẻ, đời sống đức tin dễ bị đẩy ra bên lề. Văn kiện mời gọi các cộng đoàn tìm những đáp ứng mục vụ khác nhau cho từng hoàn cảnh, nhưng câu hỏi nền tảng là chung: làm sao để Tin Mừng trở thành một sự hiện diện sống động trong đời người, thay vì chỉ là một di sản văn hóa?
Đối với người Công giáo Việt Nam, lời đáp có lẽ bắt đầu từ những điều rất gần: giờ kinh tối trong gia đình, việc cha mẹ đưa con đến nhà thờ không chỉ vào Chúa nhật, và một giáo xứ biết mở cửa đón cả những người trẻ đã lâu không trở lại. Trước khi dạy con cháu “điều gì”, người lớn cần cho các em thấy đức tin “sống” ra sao — đó chính là tinh thần “Hãy đến với Ta” mà văn kiện đặt ở trung tâm: một cuộc gặp gỡ với tình yêu cứu độ của Đức Giêsu Kitô, trước mọi bài học hay nghi thức.
Theo Zenit.
