Nhiều người khi thấy người Công giáo tôn kính thánh tích, hôn kính xương thánh hoặc đặt thánh tích dưới bàn thờ liền cho rằng đó là “thờ xương người chết”. Thực ra, cách hiểu này không đúng với đức tin Công giáo. Giáo hội chỉ thờ phượng một mình Thiên Chúa, còn thánh tích các thánh được tôn kính như dấu chỉ của đời sống thánh thiện và niềm hy vọng phục sinh.
Người Công giáo có thờ xương người chết không?
Câu trả lời ngắn gọn là: không.
Người Công giáo không thờ xương người chết, không thờ xác người, cũng không coi thánh tích là thần linh. Trong đức tin Công giáo, việc thờ phượng chỉ dành cho một mình Thiên Chúa.
Tuy nhiên, Giáo hội có truyền thống tôn kính thánh tích của các thánh. Thánh tích có thể là xương, tóc, máu, y phục hoặc đồ vật từng gắn với đời sống của một vị thánh. Đây là truyền thống rất lâu đời trong Giáo hội, nhưng cần được hiểu đúng để tránh nhầm lẫn giữa “thờ phượng” và “tôn kính”.
Thờ phượng khác với tôn kính
Trong Công giáo, thờ phượng là hành vi dành riêng cho Thiên Chúa. Chỉ có Thiên Chúa là Đấng Tạo Hóa, là Đấng Cứu Độ, là nguồn mạch mọi sự thánh thiện. Vì thế, không một thụ tạo nào, dù là Đức Maria, các thiên thần hay các thánh, được thờ phượng như Thiên Chúa.
Còn tôn kính là thái độ kính trọng, yêu mến và noi gương. Người Công giáo tôn kính Đức Maria vì Mẹ là Mẹ Thiên Chúa và là mẫu gương đức tin. Người Công giáo tôn kính các thánh vì các ngài đã sống trọn vẹn cho Chúa, trung thành với Tin Mừng và trở thành chứng nhân đức tin.
Vì vậy, khi người Công giáo tôn kính thánh tích của các thánh, họ không thờ “xương người chết”, nhưng bày tỏ lòng kính trọng đối với những người đã thuộc về Chúa và đã sống thánh thiện.
Thánh tích là gì?
Thánh tích là những gì còn lại hoặc gắn liền với một vị thánh. Có thể là một phần thân thể của vị thánh, như xương hoặc máu; cũng có thể là đồ dùng, áo mặc, sách kinh, hoặc những vật đã chạm đến thánh tích.
Trong truyền thống Công giáo, thân xác con người không bị xem là thứ vô giá trị sau khi chết. Đức tin Kitô giáo tin vào sự phục sinh thân xác. Vì thế, thân xác của các thánh, những người đã sống kết hợp mật thiết với Chúa, được Giáo hội kính trọng.
Điều này không có nghĩa là người Công giáo thờ thân xác ấy. Đúng hơn, người Công giáo nhìn thân xác các thánh như dấu chỉ nhắc nhớ rằng con người được mời gọi nên thánh cả hồn lẫn xác.
Vì sao Giáo hội tôn kính thánh tích?
Việc tôn kính thánh tích có nền tảng rất sâu trong đời sống Giáo hội. Ngay từ thời các Kitô hữu đầu tiên, mộ các vị tử đạo đã được cộng đoàn tín hữu trân trọng. Người Kitô hữu tụ họp cầu nguyện gần nơi an nghỉ của các vị tử đạo, không phải để thờ các ngài, nhưng để tưởng nhớ chứng tá đức tin và xin các ngài chuyển cầu.
Giáo luật Công giáo cũng nhắc đến truyền thống đặt thánh tích các vị tử đạo hoặc các thánh khác dưới bàn thờ cố định, theo quy định của sách phụng vụ. Điều này cho thấy Giáo hội nhìn nhận việc tôn kính thánh tích là một truyền thống cổ xưa, nhưng phải được thực hiện trong trật tự phụng vụ và đức tin đúng đắn. (Vatican)
Tòa Thánh cũng có văn kiện riêng về việc xác thực, bảo quản và cổ võ lòng tôn kính thánh tích. Văn kiện này nêu rõ các thủ tục liên quan đến việc xác nhận thánh tích, bảo quản, di chuyển hoặc phân chia thánh tích, nhằm tránh lạm dụng và bảo đảm sự tôn kính được thực hiện cách xứng hợp. (Vatican)
Có phải mê tín không?
Nếu hiểu sai, bất cứ thực hành đạo đức nào cũng có thể bị biến thành mê tín. Vì vậy, Giáo hội luôn nhấn mạnh rằng thánh tích không phải là “bùa hộ mệnh”, không phải vật linh thiêng tự động ban ơn, cũng không phải đồ vật để mua bán, trục lợi hoặc khoe khoang.
Thánh tích chỉ có ý nghĩa đúng khi dẫn người tín hữu về với Thiên Chúa. Khi tôn kính thánh tích, người Công giáo được nhắc nhớ về đời sống thánh thiện của các thánh, về lòng trung thành với Chúa, về sự hy sinh, tử đạo, cầu nguyện và đức ái.
Nói cách khác, thánh tích không thay thế Thiên Chúa. Thánh tích chỉ là dấu chỉ giúp người tín hữu hướng lòng về Thiên Chúa.
Tại sao người Công giáo hôn kính thánh tích?
Việc hôn kính thánh tích là một cử chỉ bày tỏ lòng kính trọng. Cũng như một người con có thể giữ lại chiếc áo, bức thư hay kỷ vật của cha mẹ đã qua đời để tưởng nhớ và trân trọng, người Công giáo tôn kính thánh tích các thánh vì các ngài là những người đã sống đẹp lòng Chúa.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: người Công giáo không tin rằng mảnh xương hay đồ vật ấy là thần linh. Họ tôn kính vì thánh tích ấy liên hệ đến một người thánh thiện, một chứng nhân của Chúa Kitô.
Văn kiện của Tòa Thánh về lòng đạo đức bình dân cũng nhắc đến các hình thức tôn kính thánh tích như hôn kính, trang trí bằng hoa nến hoặc rước kiệu, nhưng nhấn mạnh rằng các việc ấy phải được thực hiện với phẩm giá và được thúc đẩy bởi đức tin. (Vatican)
Vậy phải trả lời thế nào khi bị nói là thờ xương người chết?
Có thể trả lời ngắn gọn như sau:
Người Công giáo không thờ xương người chết. Người Công giáo chỉ thờ phượng một mình Thiên Chúa. Còn xương, máu, tóc hoặc đồ dùng của các thánh được gọi là thánh tích, và được tôn kính như dấu chỉ nhắc nhớ đời sống thánh thiện của các ngài.
Nếu cần nói rõ hơn, có thể giải thích:
Tôn kính thánh tích không phải là thờ xác chết, mà là kính trọng những chứng nhân đã sống trọn vẹn cho Chúa. Qua các thánh, người Công giáo tạ ơn Thiên Chúa, vì chính Chúa đã làm nên những điều thánh thiện nơi cuộc đời các ngài.
Điều cần tránh khi tôn kính thánh tích
Người Công giáo cần tránh hai thái cực.
Thái cực thứ nhất là mê tín hóa thánh tích, coi thánh tích như vật có quyền năng riêng, chỉ cần chạm vào là tự động được ơn. Cách hiểu này không đúng với đức tin Công giáo.
Thái cực thứ hai là phủ nhận hoàn toàn giá trị của thánh tích, xem việc tôn kính thánh tích như một điều lạc hậu hoặc sai trái. Cách nhìn này cũng không đúng với truyền thống lâu đời của Giáo hội.
Cách hiểu đúng là: thánh tích có giá trị vì liên hệ đến các thánh, nhưng mọi sự tôn kính cuối cùng phải quy hướng về Thiên Chúa.
Kết luận: Người Công giáo không thờ xương người chết. Người Công giáo chỉ thờ phượng Thiên Chúa.
Việc tôn kính thánh tích các thánh là một truyền thống lâu đời của Giáo hội, nhằm nhắc nhớ người tín hữu về đời sống thánh thiện, chứng tá đức tin và niềm hy vọng phục sinh. Xương thánh, máu thánh hay các kỷ vật của các thánh không phải là đối tượng thờ phượng, nhưng là dấu chỉ giúp người tín hữu hướng lòng về Chúa.
Vì thế, khi thấy người Công giáo tôn kính thánh tích, cần hiểu đúng: họ không thờ xương người chết, nhưng tôn kính những người đã thuộc về Thiên Chúa, và qua các thánh, họ ca tụng chính Thiên Chúa là nguồn mạch mọi sự thánh thiện.
