"Tôi chưa từng nghe ai xưng tội rằng: Thưa cha, con đã vứt rác xuống sông." Câu nói của Hồng y Pablo Virgilio David trong thánh lễ tiễn phái đoàn Philippines lên đường dự hội nghị khí hậu COP31 đang khiến nhiều người Công giáo phải suy nghĩ lại: phá hoại môi trường có phải cũng là một tội cần xưng thú hay không?
Trong thánh lễ tiễn phái đoàn Philippines lên đường dự Hội nghị khí hậu COP31 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, vào ngày 5/11, Hồng y Pablo Virgilio David, Tổng Giám mục Kalookan, đã đặt ra một câu hỏi khiến cả nhà thờ lặng đi: tại sao người Công giáo chưa bao giờ đưa tội lỗi với thiên nhiên vào lời xưng tội của mình?
Với người Công giáo Việt Nam, câu hỏi ấy không hề xa lạ, khi đất nước cũng đang sống giữa hạn hán kéo dài, rừng bị thu hẹp và đất mặn xâm lấn sâu vào Đồng bằng sông Cửu Long. Lời của vị hồng y Philippines, vì thế, không chỉ nói với người dân nước ông, mà còn chạm tới lương tâm của mỗi chúng ta.

Sao không xưng tội phá hoại môi trường?
"Sao chúng ta không thử đưa tội lỗi với thiên nhiên vào những tội mình xưng?" Hồng y David hỏi cộng đoàn. "Tôi chưa từng nghe ai xưng tội rằng: Thưa cha, con đã phạm tội. Con đã vứt rác xuống sông."
Theo ngài, người Công giáo thường chỉ gắn tội lỗi với lỗi lầm cá nhân, nhất là trong luân lý tính dục, mà bỏ qua tham nhũng, việc ủng hộ giết người nghiện ma túy và sự hủy hoại môi trường. Đầu độc không khí, nguồn nước và đất đai, phá rừng, khai thác mỏ và chặt phá gỗ tàn phá, theo ngài, đều là những tội lỗi xã hội cần được gọi đúng tên.
Vị hồng y nhắc lại rằng lạm dụng môi trường đã được nhìn nhận là tội xã hội nghiêm trọng từ thời Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI, và Đức Giáo hoàng Phanxicô đã kêu gọi hoán cải sinh thái trong thông điệp Laudato Si'. Nhưng hoán cải sinh thái không chỉ là trồng thêm cây, phân loại rác hay bớt dùng đồ nhựa. Nó đòi hỏi thay đổi cả lối sống và cách hiểu thế nào là phát triển.
Ngài chất vấn những chính sách kinh tế và dự án chỉ tính lợi nhuận mà không tính thiệt hại cho tài nguyên thiên nhiên. Tại Philippines, người ta đang bàn nhiều về Pax Silica, kế hoạch phát triển ngành bán dẫn, nhưng ít ai hỏi năng lượng và nguồn nước cho những nhà máy ấy sẽ lấy từ đâu. "Nhưng nếu cái mà chúng ta gọi là lợi ích kinh tế lại dẫn tới mất mát sinh thái thì sao?" ngài hỏi.
Không phải vàng, không phải silicon, mà là nước
"Không phải vàng, không phải silicon, mà là nước. Không có nước thì không có sự sống", Hồng y David nói. Ngài cảnh báo đất nước có thể đối mặt với một cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng trong những tháng tới khi hiện tượng El Niño ngày càng mạnh.
"Chúng ta tưởng mình đang tiến bộ. Chúng ta tưởng mình đang kiếm được tiền. Nhưng nếu cái giá phải trả là mất đi nguồn nước sạch, là sinh kế bị hủy hoại và tính mạng của các thế hệ tương lai bị đe dọa, thì được lợi gì?" ngài hỏi. Chăm sóc môi trường, ngài nhấn mạnh, là một phần trách nhiệm của người có đức tin, chứ không phải chuyện ngoài lề của đời sống đạo.
Ngài cũng lên tiếng về việc trấn áp các cộng đoàn phản đối khai thác mỏ ở Nueva Vizcaya, việc lấn biển ở vịnh Manila và sự tàn phá rừng đầu nguồn ở dãy Sierra Madre.
Trước khi thánh lễ kết thúc, ngài mời Đức cha Gerardo Alminaza, Giám mục San Carlos và Chủ tịch Caritas Philippines, lên phát biểu. "Tối nay, chúng ta quy tụ không chỉ để tiễn một phái đoàn tới một hội nghị. Chúng ta quy tụ để tiễn những chứng nhân, và chính chúng ta cũng là những chứng nhân", Đức cha Alminaza nói. Phái đoàn sẽ mang theo tiếng nói của những cộng đoàn đang chịu biến đổi khí hậu, mất an ninh năng lượng, đói kém và môi trường bị hủy hoại.
Đi không phải để cứu thế, mà để làm chứng
Trong cuộc phỏng vấn riêng với LiCAS News, Đức cha Alminaza cho biết hạn hán, sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, mất an ninh lương thực và hủy hoại hệ sinh thái là những mối lo phái đoàn sẽ nêu tại COP31. Ông dẫn cảnh báo của Bộ Nông nghiệp rằng một đợt El Niño mạnh có thể làm sản lượng lúa giảm tới 700.000 tấn.
Ngài kêu gọi cảnh báo sớm, hỗ trợ thích ứng và tài chính khí hậu phải đến được với nông dân và người dân ven biển. Ngài cũng kêu gọi chuyển đổi sang năng lượng sạch, giá phải chăng, để các cộng đoàn được tham gia vào các quyết định về năng lượng.
Một khảo sát của Social Weather Stations cho thấy 22,6% gia đình Philippines đã trải qua cảnh đói trong tháng 9. Theo Đức cha Alminaza, việc phá rừng, rừng ngập mặn, rạn san hô và các lưu vực sông đang đe dọa sinh kế của người bản địa, nông dân, ngư dân và cộng đoàn ven biển.
"Chúng ta không đi như những đấng cứu thế. Chúng ta đi như những người phục vụ và làm chứng", Đức cha Alminaza nói. "Tiếng kêu của trái đất và tiếng kêu của người nghèo là một tiếng kêu duy nhất."
Với người Công giáo Việt Nam, lời cảnh tỉnh từ Philippines là một lời mời xét mình cụ thể. Mỗi lần chúng ta vứt rác xuống sông hay làm ngơ trước một dự án hủy hoại môi trường, đó không chỉ là chuyện của người khác. Như Hồng y David nhắc nhở, chăm sóc thụ tạo là một phần của đời sống đức tin, và mùa sám hối của trái đất, nếu có, bắt đầu từ chính tòa giải tội của mỗi người.
Theo LiCAS News.
Paul G — Quản lý Nội dung
Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.