Trong buổi tiếp kiến riêng đầu tiên kể từ ca phẫu thuật phổi ngày 13/10, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã gặp gỡ các tham dự viên hội nghị “Sự thánh thiện trong lịch sử” và khẳng định: lịch sử thế giới mà thiếu vắng các thánh sẽ “nghèo đi một cách không thể đo lường”. Với người Công giáo Việt Nam — đang chuẩn bị mừng lễ Các Thánh 1/11 và mang trong tim lòng sùng kính sâu đậm dành cho 118 vị tử đạo — thông điệp của Đức Lêô XIV vang lên thật gần gũi và đúng lúc.
Chỉ còn ít ngày nữa, người Công giáo Việt Nam sẽ bước vào lễ Các Thánh (1/11) — một trong những ngày lễ lớn và thân thương nhất trong năm: viếng nghĩa trang, cầu nguyện cho các linh hồn, mừng kính không chỉ các thánh hiển danh mà cả những vị thánh âm thầm “vô danh” đã sống trọn đời mình trong ân sủng. Giữa không khí chuẩn bị ấy, lời của Đức Thánh Cha Lêô XIV vang lên như một lời nhắc đúng lúc: các thánh không phải những pho tượng xa vời trên bàn thờ, mà chính là xương sống làm nên lịch sử nhân loại — một lịch sử “nhân bản” hơn nhờ có họ.
Người Việt Nam vốn có lòng sùng kính các thánh thật đặc biệt. 118 vị tử đạo đã được tuyên thánh năm 1988; hầu như gia đình Công giáo nào cũng có tên thánh bổn mạng cho con cái; các cuộc hành hương kính Đức Mẹ và các thánh luôn thu hút đông đảo tín hữu. Vì thế, tin tức từ Vatican lần này không hề xa lạ — nó chạm đến chính mạch sống đức tin của chúng ta.
Thế giới sẽ “nghèo đi” nếu không có các thánh
Hôm thứ Tư 21/10, trong buổi tiếp kiến riêng đầu tiên kể từ ca phẫu thuật phổi ngày 13/10, Đức Thánh Cha đã gặp các tham dự viên hội nghị “Sự thánh thiện trong lịch sử” (Holiness in History), diễn ra tại Học viện Giáo phụ Augustinianum ở Roma từ ngày 19 đến 21/10. Hội nghị do Bộ Phong Thánh tổ chức, bàn về vai trò của công trình nghiên cứu lịch sử trong việc xét đoán một người có xứng đáng được tuyên thánh hay không.
Trong bài diễn văn, Đức Thánh Cha khẳng định lịch sử thế giới gắn bó không thể tách rời với lịch sử các thánh: “Lịch sử thế giới mà không có các thánh sẽ nghèo đi một cách không thể đo lường; nghĩa là, sẽ kém nhân bản hơn.”
Lời này hé mở một cái nhìn sâu sắc: các thánh không phải là những nhân vật trang trí bên lề lịch sử, mà là những người làm cho lịch sử trở nên “nhân bản” hơn — họ là bằng chứng sống động cho thấy Tin Mừng hoàn toàn có thể được sống trọn vẹn ngay giữa đời thường, giữa những hoàn cảnh khó khăn nhất của thời đại mình.
Tuyên thánh phải nghiêm túc với lịch sử
Đức Thánh Cha cũng nhắc lại truyền thống lâu đời của Bộ Phong Thánh: chính Đức Piô XI đã thành lập phân ban lịch sử của Bộ từ năm 1930, nhằm bảo đảm mỗi án tuyên thánh đều được soi chiếu bằng những tiêu chuẩn khoa học nghiêm ngặt.
Ngài nhấn mạnh rằng ngay cả những án tuyên thánh “gần đây” cũng không được phép bỏ qua “việc xem xét nghiêm túc và chặt chẽ toàn bộ tài liệu đã thu thập”. Các án phong thánh sử dụng những công cụ chuyên môn của khoa học lịch sử, “dù mục đích không phải là để viết sử, mà là để làm nổi bật tính gương mẫu, đời sống thiêng liêng và tiếng tăm thánh thiện của những người được đề nghị tôn phong lên bàn thờ”.
Điểm này rất đáng suy ngẫm với Giáo hội Việt Nam. Tiến trình tuyên thánh không phải chuyện cảm tính hay phong trào nhất thời, mà là một hành trình đức tin được kiểm chứng kỹ lưỡng — như tiến trình tuyên chân phước cho Đức Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, vị mục tử Việt Nam đã được tuyên Đấng đáng kính, vẫn đang được xúc tiến với tất cả sự thận trọng xứng đáng. Sự nghiêm túc ấy chính là cách Giáo hội bảo vệ sự thật về các thánh cho các thế hệ mai sau.
Đặt các thánh trong đúng bối cảnh của thời đại họ
Một điểm nhấn khác trong bài diễn văn là lời mời gọi hiểu các thánh trong đúng bối cảnh lịch sử mà các ngài đã sống. Đức Thánh Cha giải thích: “Khi thời gian trôi qua, ngay cả chân dung các thánh cũng có thể phát triển: không phải để chạy theo những khuôn mẫu nhất thời, mà là để diễn giải một kinh nghiệm cụ thể qua các phạm trù của Tin Mừng đã được sống.”
Vì thế, “việc đặt chứng tá của một vị thánh trong bối cảnh mà vị ấy đã sống là điều rất quan trọng. Dân Chúa tìm kiếm những mẫu gương để sống trong hiện tại, những đấng bầu cử giúp các thành phần của Giáo hội đối diện với những thách đố hôm nay và nhận ra những cơ hội của mình.”
Với người Công giáo Việt Nam, lời dạy này soi sáng cách chúng ta mừng kính các thánh tử đạo: các ngài đã sống đức tin kiên vững giữa thời bách hại khốc liệt — hiểu đúng bối cảnh ấy giúp ta rút ra bài học cho hôm nay là lòng trung kiên giữa thử thách, chứ không phải sao chép máy móc những hình thức của quá khứ. Các thánh của hôm qua trở thành người bạn đồng hành của hôm nay, khi ta biết đọc cuộc đời các ngài bằng con mắt của Tin Mừng.
Lời của Đức Thánh Cha khép lại bằng một lời mời gọi thầm lặng nhưng mạnh mẽ: nên thánh không phải đặc ân dành cho một số ít “siêu nhân” thiêng liêng, mà là ơn gọi của mọi Kitô hữu. Lễ Các Thánh sắp tới là dịp để mỗi người tự hỏi: trong “lịch sử các thánh” mà Đức Thánh Cha nhắc đến, ta đang viết nên trang nào của đời mình?
Theo CBCP News.
