Hôm nay, 22/10, toàn thể Giáo hội mừng lễ kính Thánh Gioan Phaolô II — vị Giáo hoàng mà hàng triệu tín hữu Việt Nam vẫn trìu mến gọi là “Đức Gioan Phaolô” và treo ảnh ngài trong nhà. Trong 27 năm triều đại, ngài đã để lại những dấu ấn làm thay đổi Giáo hội mãi mãi.
Đối với người Công giáo Việt Nam, Thánh Gioan Phaolô II không phải một nhân vật xa lạ trong sách sử. Ngài là vị Giáo hoàng của những thập niên 80, 90 đầy khó khăn — thời điểm mà nhiều tín hữu Việt vẫn còn giữ đạo trong gian truân. Gương mặt hiền từ của ngài hiện diện trong nhiều gia đình Việt, nhiều giáo xứ nhận ngài làm bổn mạng. Hôm nay, nhân lễ kính ngài, hãy cùng nhìn lại 5 dấu ấn vĩ đại mà vị Giáo hoàng người Ba Lan để lại cho Giáo hội hoàn vũ.
“Cách mạng lương tâm” làm sụp đổ bức tường Berlin
Ít ai ngờ một vị Giáo hoàng lại có thể làm thay đổi cục diện chính trị thế giới. Nhưng theo nhà viết tiểu sử chính thức của ngài, ông George Weigel, Thánh Gioan Phaolô II đã đóng vai trò trung tâm trong “cuộc cách mạng lương tâm” khởi đi từ Ba Lan quê hương ngài, rồi lan khắp Đông Âu — nguồn cảm hứng cho cuộc cách mạng bất bạo động năm 1989 và sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản tại Trung và Đông Âu.
Chỉ vài ngày trước khi Tổng thống Ronald Reagan kêu gọi Mikhail Gorbachev “hãy phá đổ bức tường này”, ông đã gặp Đức Gioan Phaolô II. Theo sử gia Paul Kengor, Reagan thậm chí gọi vị Giáo hoàng là “người bạn thân nhất” của mình — hai nhà lãnh đạo cùng từng thoát chết trong các vụ ám sát và cùng gánh vác trọng trách thế giới. Trong suốt triều đại, ngài đã thực hiện 38 chuyến công du chính thức và 738 buổi tiếp kiến, gặp gỡ các nguyên thủ quốc gia với tâm thế của một mục tử hoàn vũ.
“Ngài tự coi mình là mục tử hoàn vũ của Giáo hội Công giáo, đối thoại với các nhà lãnh đạo chính trị như những con người cũng phải tuân theo luật luân lý phổ quát như bất cứ ai,” Weigel nhận xét. Dù ảnh hưởng chính trị to lớn, ngài luôn hiểu vai trò của mình trước hết là một nhà lãnh đạo tinh thần.
Vị Giáo hoàng tuyên phong nhiều thánh nhất trong lịch sử
Một trong những di sản bền vững nhất của ngài là số lượng các thánh được tuyên phong: 147 lễ tuyên chân phước với 1.338 vị á thánh, và 51 lễ tuyên thánh với 482 vị hiển thánh — nhiều hơn tổng số của tất cả các vị tiền nhiệm trong năm thế kỷ trước cộng lại.
Trong số đó, Mẹ Têrêsa Calcutta có lẽ là gương mặt quen thuộc nhất với người Việt. Còn vị thánh đầu tiên của thiên niên kỷ mới, cũng là người đồng hương Ba Lan mà ngài đặc biệt quý mến, chính là Thánh nữ Faustina Kowalska — sứ giả của Lòng Thương Xót Chúa.
Thánh Pier Giorgio Frassati — chàng sinh viên Ý 24 tuổi được ngài tuyên chân phước năm 1990, vừa được Đức Lêô XIV tuyên thánh ngày 7/9/2025 — nhắc nhở bạn trẻ Việt Nam: nên thánh không cần điều phi thường, chỉ cần yêu Chúa và yêu người nghèo với lòng trung tín.
“Giáo hoàng của giới trẻ”: 129 quốc gia và Ngày Giới trẻ Thế giới
Thánh Gioan Phaolô II đã đến thăm khoảng 129 quốc gia — nhiều hơn bất kỳ vị Giáo hoàng nào trước đó. Nhưng điều đặc biệt là ngài khăng khăng: đó không phải những chuyến du lịch, mà là những cuộc hành hương. “Người kế vị Thánh Phêrô hành hương đến các vùng đất của Giáo hội,” Weigel giải thích — vì thế mỗi chuyến đi luôn xoay quanh phụng vụ, cầu nguyện, chầu Thánh Thể và đối thoại đại kết, liên tôn.
Năm 1985, ngài sáng lập Ngày Giới trẻ Thế giới và đã chủ sự 19 kỳ đại hội trong triều đại mình. Hàng triệu bạn trẻ khắp thế giới, trong đó có không ít bạn trẻ Việt Nam hải ngoại, đã từng hòa mình vào biển người cùng vị Giáo hoàng mà tâm hồn luôn trẻ trung.
Di sản giáo huấn khổng lồ và ngọn lửa truyền giáo tại châu Phi
Là một học giả uyên thâm, Thánh Gioan Phaolô II để lại kho tàng giáo huấn đồ sộ: Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo (1992), cải tổ Bộ Giáo luật, 14 thông điệp, 15 tông huấn, 11 hiến chế và 45 thư tông đồ. Theo Weigel, Giáo hội mới chỉ bắt đầu khám phá kho tàng này — trong đó “thần học về thân xác” của ngài vẫn ảnh hưởng sâu rộng khắp thế giới.
Ngọn lửa truyền giáo của ngài đặc biệt bùng cháy tại châu Phi, nơi ngài có tình bạn thân thiết với Đức Hồng y Bernardin Gantin người Bénin. “Gioan Phaolô II say mê châu Phi; ngài nhìn thấy nơi Kitô giáo châu Phi một kinh nghiệm sống động, tươi mới của Tin Mừng như thời Tân Ước,” Đức Hồng y Gantin kể lại. Không ngạc nhiên khi tại hai Thượng Hội đồng về gia đình năm 2014 và 2015, những tiếng nói bảo vệ mạnh mẽ nhất quan niệm truyền thống của Giáo hội về hôn nhân và gia đình lại đến từ các giám mục châu Phi được hun đúc theo hình ảnh Gioan Phaolô II.
Với người Công giáo Việt Nam hôm nay, di sản của Thánh Gioan Phaolô II vẫn là lời mời gọi sống động: đừng sợ sống đức tin giữa đời, hãy khao khát nên thánh trong đời thường, và hãy mang Tin Mừng đến mọi nẻo đường. Xin Thánh Gioan Phaolô II cầu bầu cho Giáo hội Việt Nam, để mỗi chúng ta cũng dám “đừng sợ” mà mở cửa lòng mình cho Đức Kitô — như khẩu hiệu ngài đã hô vang ngày đầu triều đại.
Theo EWTN News.
