Ngày 9/11/2026, Phòng Báo chí Tòa Thánh công bố quyết định mới nhất của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV tại Philippines: Đức cha Abel Cahiles Apigo, Giám mục giáo phận Mati, được bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Davao. Cùng ngày, Đức Thánh Cha chấp thuận đơn từ nhiệm của Đức Tổng Giám mục Romulo G. Valles, người đã đủ 75 tuổi hồi tháng 7 vừa qua.
Thông cáo của Tòa Thánh viết ngắn gọn: Đức Thánh Cha đã bổ nhiệm Đức cha Abel Cahiles A. Apigo làm Tổng Giám mục Davao, chuyển ngài từ giáo phận Mati. Chưa có ngày giờ cụ thể cho lễ nhậm chức của vị Tổng Giám mục tân cử, và Tòa Thánh cũng chưa công bố người kế nhiệm ngài tại Mati. Với quyết định này, Đức cha Apigo, 58 tuổi, trở về chính nơi ngài đã chịu chức linh mục cách đây hơn ba mươi năm, để lãnh đạo một trong những tổng giáo phận lớn nhất ở miền Nam Philippines.

Trở về nhà sau tám năm ở Mati
Đức cha Abel Cahiles Apigo sinh ngày 21/5/1968 tại Calinan, một khu vực thuộc thành phố Davao. Ngài học triết tại Chủng viện Saint Francis Xavier College Seminary và thần học tại Chủng viện Saint Francis Xavier Major Seminary, đều ở thành phố Davao. Sau khi chịu chức linh mục cho Tổng Giáo phận Davao ngày 18/4/1994, ngài làm phó xứ tại Nhà thờ chính tòa San Pedro từ năm 1994 đến 1996, rồi sang Rôma học tiếp và nhận bằng cử nhân giáo luật về lịch sử Giáo hội tại Đại học Giáo hoàng Grêgôriô năm 2000.
Trở về Davao cùng năm đó, Đức cha Apigo gắn bó gần như trọn vẹn với Đại chủng viện Thánh Phanxicô Xaviê của miền Mindanao, quen gọi là SFX-REMASE: giáo sư, điều phối viên, phó giám đốc kiêm trưởng khoa, rồi giám đốc chủng viện từ năm 2006. Từ năm 2014 ngài còn làm đại diện giám mục đặc trách hàng giáo sĩ của tổng giáo phận.
Ngày 10/2/2018, Đức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm ngài làm Giám mục giáo phận Mati, giáo phận suffragan của Davao ở tỉnh Davao Oriental. Ngài được tấn phong giám mục ngày 24/4/2018 và nhậm chức Giám mục thứ hai của Mati ngay hôm sau. Tám năm tại Mati là thời gian ngài chuyển từ vai trò nhà đào tạo chủng sinh sang vai trò mục tử của một giáo phận, trước khi được gọi trở về Davao.
Trong Hội đồng Giám mục Philippines, Đức cha Apigo là thành viên Ủy ban Giáo lý Đức tin và Ủy ban Phụng tự, hai ủy ban gắn trực tiếp với đời sống đức tin hằng ngày của các giáo xứ.
Giáo phận Mati đã bày tỏ niềm vui trước quyết định này, gọi đây là một chương mới trong hành trình đức tin và phục vụ của Đức cha Apigo, đồng thời cầu chúc ngài được Chúa hướng dẫn bằng khôn ngoan khi chăn dắt Tổng Giáo phận Davao.
Mười bốn năm của Đức cha Valles ở Davao
Đức cha Romulo G. Valles lãnh đạo Tổng Giáo phận Davao từ năm 2012, tròn mười bốn năm. Trước đó, ngài làm Giám mục Kidapawan từ năm 1997 đến 2006, rồi Tổng Giám mục Zamboanga cho đến khi về Davao. Trong Giáo hội Philippines, ngài từng là Chủ tịch Hội đồng Giám mục Philippines từ tháng 12/2017 đến tháng 11/2021, giai đoạn Giáo hội nước này đối diện nhiều thách thức, từ đại dịch Covid-19 đến các vấn đề xã hội và chính trị gai góc.
Tháng 4/2026, Đức cha Valles mừng kỷ niệm 50 năm linh mục, một cột mốc hiếm có trong đời mục tử. Việc ngài nộp đơn từ nhiệm khi tròn 75 tuổi tuân theo điều 401 của Bộ Giáo luật, theo đó giám mục giáo phận được mời trình đơn từ nhiệm lên Đức Giáo Hoàng khi đủ 75 tuổi. Trong trường hợp của Davao, quyết định được công bố cùng lúc với việc bổ nhiệm người kế nhiệm, cho thấy một sự chuyển giao đã được chuẩn bị kỹ. Việc chọn người kế nhiệm là người từng phục vụ lâu năm ngay tại Davao, hiểu rõ hàng giáo sĩ, chủng viện và các giáo xứ ở đây, cho thấy Rôma muốn bảo đảm tính liên tục cho giáo phận.
Davao — tổng giáo phận lớn ở miền Nam Philippines
Tổng Giáo phận Davao đặt tại thành phố Davao, thành phố lớn nhất đảo Mindanao và là một trong những đô thị đông dân nhất Philippines. Với tư cách tổng giáo phận, Davao đứng đầu một giáo tỉnh gồm các giáo phận suffragan Digos, Tagum và Mati, trong đó Mati chính là giáo phận Đức cha Apigo vừa rời. Vị tân Tổng Giám mục vì thế không chỉ lãnh đạo một tổng giáo phận mà còn đứng đầu cả giáo tỉnh.
Đức cha Apigo là vị Tổng Giám mục thứ năm của Davao. Trước ngài, các vị chủ chăn đi trước đã xây dựng nên một Giáo hội địa phương vững mạnh giữa lòng Mindanao, vùng đất mà người Công giáo sống bên cạnh cộng đồng Hồi giáo đông đảo và nhiều sắc tộc khác nhau. Trong bối cảnh đó, Tổng Giám mục Davao không chỉ lo việc nội bộ giáo phận mà còn mang trọng trách đối thoại liên tôn và góp phần giữ gìn hòa bình cho cả vùng.
Vì sao tin này đáng chú ý với người Công giáo Việt Nam
Thoạt nhìn, việc bổ nhiệm một Tổng Giám mục ở Philippines dường như xa lạ với đời sống đức tin của người Công giáo Việt Nam. Nhưng Giáo hội Philippines là Giáo hội Công giáo lớn nhất châu Á, với hơn 80 triệu tín hữu, và những gì diễn ra ở đó thường phản chiếu những vấn đề mà Giáo hội Việt Nam cũng đang đối diện.
Thứ nhất, câu chuyện của Đức cha Apigo là câu chuyện về một nhà đào tạo chủng sinh trở thành giám mục. Ngài dành gần hai mươi năm trong chủng viện, từ giáo sư đến giám đốc, trước khi làm giám mục. Ở Việt Nam, nhiều giám mục đương nhiệm cũng xuất thân từ công tác đào tạo tại các đại chủng viện. Khi một người từng dạy dỗ các linh mục trẻ được đặt lên ghế giám mục, các linh mục trong giáo phận thường cảm thấy gần gũi, vì vị chủ chăn mới hiểu rõ con đường đào tạo mà chính họ đã đi qua.
Thứ hai, việc Đức cha Valles về hưu đúng tuổi 75 nhắc lại một nguyên tắc mà Giáo hội hoàn vũ áp dụng như nhau ở mọi quốc gia, kể cả Việt Nam: giám mục không nắm giữ chức vụ suốt đời. Giáo luật mời gọi các ngài trình đơn từ nhiệm ở tuổi 75, và Đức Giáo Hoàng quyết định thời điểm chuyển giao. Người Công giáo Việt Nam đã chứng kiến nhiều lần chuyển giao như thế trong các giáo phận của mình, và mỗi lần như vậy đều là dịp để nhìn lại một chặng đường mục vụ đã qua, đồng thời mở ra một chặng đường mới.
Thứ ba, Philippines và Việt Nam cùng thuộc về châu Á, nơi người Công giáo là thiểu số giữa lòng các nền văn hóa và tôn giáo lớn. Tổng Giáo phận Davao nằm ở Mindanao, nơi người Công giáo sống cạnh cộng đồng Hồi giáo, tương tự như cách người Công giáo Việt Nam sống giữa lòng xã hội đa tôn giáo, đa văn hóa của mình. Kinh nghiệm đối thoại và chung sống hòa bình của Giáo hội Philippines luôn là bài học tham khảo quý giá cho Giáo hội Việt Nam.
Cuối cùng, tin này còn nhắc nhớ một điều giản dị: Giáo hội hoàn vũ vận hành như một thân thể duy nhất. Một quyết định được ký ở Rôma, công bố tại Manila, tác động đến một giáo phận ở miền Nam Philippines, nhưng lại được tín hữu Việt Nam đọc và suy ngẫm trong buổi sáng của mình. Đó chính là ý nghĩa của từ “công giáo”, nghĩa là phổ quát, và là lý do vì sao tin tức về Giáo hội ở bất cứ nơi đâu cũng là tin tức của chính chúng ta.
Đôi điều hay thắc mắc
Lễ nhậm chức của Đức cha Apigo sẽ diễn ra khi nào? Tòa Thánh chưa công bố ngày giờ. Thông thường, sau khi quyết định được công bố, Tổng Giáo phận Davao sẽ ấn định ngày lễ nhậm chức trong vòng vài tuần đến vài tháng, để có thời gian chuẩn bị và mời các giám mục trong giáo tỉnh cùng tham dự.
Ai sẽ lãnh đạo giáo phận Mati sau khi Đức cha Apigo rời đi? Hiện chưa có thông báo. Cho đến khi Đức Giáo Hoàng bổ nhiệm giám mục mới, giáo phận Mati sẽ được điều hành bởi một giám quản tạm thời.
Vì sao Đức cha Valles từ nhiệm ở tuổi 75? Theo Bộ Giáo luật, giám mục giáo phận được mời trình đơn từ nhiệm khi đủ 75 tuổi, và Đức Giáo Hoàng sẽ quyết định chấp thuận vào thời điểm thích hợp. Đây là quy định chung của Giáo hội, không liên quan đến sức khỏe hay bất cứ vấn đề nào khác, và việc chuyển giao ở Davao là một sự chuyển giao bình thường, đã được chuẩn bị trước.
Bài gốc
CBCP News — Pope appoints Bishop Apigo as new Davao archbishop
Phòng Báo chí Tòa Thánh — Resignations and Appointments, 09.11.2026
Paul G — Quản lý Nội dung
Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.