Ngày 7/9, Đức cha José Valdeci Santos Mendes của Giáo phận Brejo đã cử hành Thánh lễ trong khuôn khổ cuộc vận động “Tiếng kêu của những người bị loại trừ” lần thứ 32 tại Brazil. Trong Thánh lễ, bản “Kinh Tin Kính của các Cộng đoàn Giáo hội Cơ bản” đã được đọc trước khi ban phép lành kết lễ.
Ngày 7/9, Đức cha José Valdeci Santos Mendes, Giám mục Giáo phận Brejo, bang Maranhão, Brazil, đã cử hành Thánh lễ trong khuôn khổ cuộc vận động toàn quốc “Tiếng kêu của những người bị loại trừ” (Cry of the Excluded).
Trong Thánh lễ tại Nhà thờ Chính tòa Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, hai người trẻ đã đọc “Kinh Tin Kính của các Cộng đoàn Giáo hội Cơ bản” (CEBs). Văn bản này được soạn từ năm 2016.
Đức cha José Valdeci Santos Mendes cử hành Thánh lễ nhân cuộc vận động “Tiếng kêu của những người bị loại trừ” lần thứ 32. Ảnh: Giáo phận Brejo.
Bản kinh tuyên xưng niềm tin vào “một Thiên Chúa/Nữ thần hiện diện trong những kinh nghiệm đa dạng của các cộng đoàn: một Thiên Chúa gần gũi, một Thiên Chúa giải phóng và cách mạng, một Thiên Chúa là thành viên của các Cộng đoàn Giáo hội Cơ bản, Đấng lao động và đấu tranh như Đức Giêsu Nazareth”.
Sau khi trao Mình Thánh Chúa và trước phép lành kết lễ, Đức cha Mendes, Chủ tịch Ủy ban Giám mục về Hoạt động Xã hội và Biến đổi của Hội đồng Giám mục Brazil (CEPAST-CNBB), đã giới thiệu bản kinh. Ngài gọi đây là “lời khẩn nguyện của những người trẻ Mỹ Latinh, những người đứng trước Thiên Chúa và xin Người đến gặp chúng ta”, rồi giao cho hai người trẻ đọc.
Nội dung bản kinh và các lời nguyện trong Thánh lễ
Bản văn được đọc trong Thánh lễ viết: “Chúng tôi không tin vào một Giáo hội tĩnh tại, phụ quyền, giáo sĩ trị và phẩm trật. Chúng tôi tin vào một cộng đoàn bao gồm mọi người, liên thế hệ và có tiếng nói riêng. Chúng tôi tin vào Giáo hội đang đấu tranh, ‘đứng về phía những người nghèo trên trái đất’ trước một hệ thống tư bản thống trị”.
Bản kinh cũng tuyên bố: “Chúng tôi tin mình là con gái và con trai của một ‘Đại Tổ quốc’ không còn nạn phân biệt chủng tộc và không bị chi phối bởi những quy tắc về tình yêu — đón nhận mọi đa dạng tính dục, phụ nữ, người trẻ, các dân tộc bản địa, người da đen, các nhóm thiểu số và tất cả những người ở tận đáy trật tự xã hội”.
“Kinh Tin Kính của các Cộng đoàn Giáo hội Cơ bản” nằm trong đề cương phụng vụ được đề nghị cho các Thánh lễ, buổi thờ phượng và cuộc tập họp công cộng nhân “Tiếng kêu của những người bị loại trừ” lần thứ 32. Cuộc vận động quy tụ các nhóm mục vụ, tổ chức Công giáo và các phong trào xã hội, được tổ chức hằng năm vào Ngày Độc lập của Brazil.
Trong nghi thức sám hối, cộng đoàn xin tha thứ vì “những lần chúng ta không nghiêm túc trước vận mệnh đất nước trong các cuộc bầu cử”, cũng như vì đã không lên tiếng chống lại “những ứng viên được quyền lực kinh tế hậu thuẫn, những người có thể gây tổn hại cho nhân dân và thậm chí áp đặt các chế độ độc tài”. Các ý nguyện khác đề cập đến chiến tranh, người vô gia cư, đầu cơ bất động sản, các phong trào nhà ở, bạo lực đối với phụ nữ và nạn sát hại phụ nữ.
Trong lời nguyện tín hữu, một ý nguyện về bầu cử cũng được đưa vào: “Trong mùa bầu cử này, xin cho chúng con có sự phân định để không bỏ phiếu cho bất cứ ai tìm cách đe dọa chủ quyền Brazil hoặc nuôi dưỡng kế hoạch đảo chính. Xin cho chúng con không bỏ phiếu cho những chính trị gia và đảng phái muốn biến công ích thành đối tượng kiếm lợi. Chủ quyền không thể bị đem ra thương lượng”. Cộng đoàn đáp: “Lạy Chúa, xin giải thoát chúng con khỏi tất cả những ai dùng chính trị để phản bội nhân dân Brazil!”.
CEPAST nói không soạn đề cương phụng vụ
Văn phòng truyền thông của CEPAST cho biết Ủy ban này không tham gia soạn thảo tài liệu phụng vụ. Juce Rocha, thuộc nhóm truyền thông của Ủy ban, nói rằng “Tiếng kêu của những người bị loại trừ” là một liên minh do nhiều tổ chức thành lập và CEPAST không tham gia biên soạn đề cương.
Ban Điều phối Toàn quốc của cuộc vận động có sự tham gia của các nhóm và tổ chức mục vụ Công giáo cùng các phong trào xã hội, trong đó có Ủy ban Mục vụ Đất đai (CPT), Caritas Brazil, Mục vụ Lao động, Dịch vụ Mục vụ Người di cư, các Cộng đoàn Giáo hội Cơ bản (CEBs), Phong trào Người lao động Không đất (MST), Phong trào Những người bị ảnh hưởng bởi các đập thủy điện (MAB), Trung tâm các Phong trào Bình dân (CMP) và Liên đoàn Toàn quốc Công nhân Giáo dục (CNTE).
Hội đồng Giám mục Brazil (CNBB) từng khẳng định trong một thông điệp công bố hồi tháng 6 về các cuộc bầu cử năm 2026 rằng “Giáo hội Công giáo không ủng hộ các ứng viên hay các đảng phái chính trị”. Tuy nhiên, CNBB cũng nhấn mạnh Giáo hội, được thúc đẩy bởi Tin Mừng và sứ mạng loan báo Tin Mừng, “thăng tiến sự sống và phẩm giá con người, đồng thời góp phần xây dựng công ích”.
Các hoạt động tại nhiều địa phương ở Brazil
Bản đồ quốc gia của cuộc vận động năm nay ghi nhận các hoạt động tại mọi vùng của Brazil. Tại Cachoeiro de Itapemirim, bang Espírito Santo, một cuộc tuần hành quy tụ tín hữu, các nhóm mục vụ và đại diện những phong trào xã hội, kết thúc tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Phêrô. Đức cha Luiz Fernando Lisboa đã tham gia cuộc vận động.
Tại Santos, bang São Paulo, sự kiện được đưa vào chương trình chính thức của giáo phận và có sự hiện diện của Đức cha Joaquim Giovani Mol Guimarães.
Tại Cachoeiro de Itapemirim, một cuộc tuần hành quy tụ tín hữu, các nhóm mục vụ và đại diện các phong trào xã hội, kết thúc tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Phêrô. Ảnh: Giáo phận Cachoeiro de Itapemirim.
Không phải mọi Thánh lễ liên quan đến cuộc vận động đều sử dụng cùng một nghi thức. Tại Đền thánh Quốc gia Aparecida ở bang São Paulo, Thánh lễ ngày 7/9 được cử hành trong khuôn khổ cuộc Hành hương Công nhân lần thứ 39 và “Tiếng kêu của những người bị loại trừ” lần thứ 32. Thánh lễ do Đức Tổng Giám mục Aparecida Mário Antonio da Silva chủ sự; đồng tế có Đức cha José Ionilton Lisboa de Oliveira, Giám mục Phủ doãn Marajó, bang Pará, đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Mục vụ Đất đai.
Cuộc vận động được nhắc đến trong Thánh lễ và bài giảng, nhưng chương trình được sử dụng tại Brejo không được áp dụng trong cử hành này.
Lịch sử cuộc vận động “Tiếng kêu của những người bị loại trừ”
“Tiếng kêu của những người bị loại trừ” xuất hiện lần đầu trong quá trình đánh giá Tuần lễ Xã hội Brazil lần thứ hai, do CNBB thúc đẩy trong các năm 1993 và 1994. Sáng kiến này cũng chịu ảnh hưởng từ Chiến dịch Huynh đệ năm 1995 với chủ đề “Tình huynh đệ và những người bị loại trừ” cùng khẩu hiệu “Lạy Chúa, có phải con không?”.
Cuộc vận động đầu tiên diễn ra ngày 7/9/1995 tại 170 địa điểm. Năm 1996, CNBB đưa sáng kiến này vào chương trình “Hướng tới thiên niên kỷ mới” tại Đại hội Toàn quốc.
Ngày nay, cuộc vận động do Ban Điều phối Toàn quốc điều hành, gồm Ủy ban số 8 của CNBB, các nhóm và tổ chức mục vụ Công giáo, cùng nhiều phong trào và tổ chức xã hội. Khẩu hiệu lâu dài của phong trào là “Sự sống được đặt lên hàng đầu!”.
Ban tổ chức cho biết việc chọn ngày 7/9 nhằm tạo một “đối trọng” với cách tưởng niệm chính thức về Ngày Độc lập Brazil, đồng thời biến ngày này thành thời điểm nâng cao nhận thức chính trị và đấu tranh cho “một trật tự quốc gia và toàn cầu mới”.
Khẩu hiệu của năm 2026 là: “Bảo vệ đất đai, hòa bình và nhà ở, chúng ta cất tiếng: Phụ nữ được sống và chủ quyền!”. Các yêu cầu ở cấp quốc gia bao gồm chấm dứt chế độ làm việc “6×1” — sáu ngày làm việc và một ngày nghỉ — bảo đảm nhà ở xứng đáng, cải cách ruộng đất, giáo dục công chất lượng, bảo vệ Hệ thống Y tế Thống nhất (SUS), đồng thời chống nạn sát hại phụ nữ, phân biệt chủng tộc và điều được gọi là “LGBTphobia”.
