Đúng ngày này 30 năm trước, 14/11/1996, Hồng y Joseph Bernardin qua đời sau thời gian chống chọi căn bệnh ung thư. Di sản ngài để lại không chỉ là một học thuyết luân lý, mà là cả một đời sống: tha thứ cho người từng tố cáo sai mình, và bảo vệ phẩm giá sự sống con người một cách nhất quán.
Với người Công giáo Việt Nam, câu chuyện của Hồng y Bernardin chạm đến những điều rất gần gũi. Trong thời đại mạng xã hội, cách ngài đối xử với người từng làm tổn thương mình là một lời nhắc nhở lặng lẽ mà mạnh mẽ: tha thứ không phải là yếu đuối, và bảo vệ sự sống không phải là khẩu hiệu của một phe phái.
Nhân kỷ niệm 30 năm ngày mất của ngài, Cha Enzo Del Brocco, Chủ tịch Catholic Theological Union ở Chicago, đã viết lại những gì mình học được từ vị hồng y quá cố. Ông kể rằng mình đọc cuốn “The Gift of Peace” (Món quà bình an), do ngài viết trong những tháng cuối đời, trong một khóa tĩnh tâm năm 1998, và bị đánh động bởi cách ngài nói về sự buông bỏ: buông khỏi tay mình những gì ngăn cản chúng ta sống thân mật với Chúa Giêsu.

Chén thánh dâng cho người từng tố cáo mình
Tháng 11/1993, một cựu chủng sinh tên Steven Cook công khai tố cáo Hồng y Bernardin lạm dụng tình dục. Đầu năm 1994, lời tố cáo được rút lại. Ngài hoàn toàn có thể khép lại mọi chuyện khi tên tuổi đã được minh oan. Nhưng ngày 30/12/1994, ngài chủ động đi tìm Cook, mang theo một cuốn Kinh Thánh và một chén thánh hơn trăm năm tuổi mà một người lạ đã tặng để ngài dâng lễ cầu cho Cook. Hôm ấy, hai người cùng đứng chung một bàn thờ, cử hành Thánh lễ với chén thánh ấy. Ngài viết lại: “Đó là con chiên đã lạc mất, và với tư cách mục tử, tôi biết mình phải đi tìm nó.”
Tấm áo liền mạch và phẩm giá sự sống
Tháng 12/1983, trong bài giảng tại Đại học Fordham, Hồng y Bernardin trình bày đạo đức nhất quán về sự sống bằng hình ảnh tấm áo liền mạch của Chúa Giêsu (Ga 19,23-24). Ngài cho rằng việc bảo vệ sự sống là một tấm vải duy nhất, gắn kết việc chống phá thai, chiến tranh hạt nhân, án tử hình, nghèo đói và chăm sóc người hấp hối. Ngài không đánh đồng các vấn đề này, nhưng khẳng định phẩm giá con người phải định hướng cách chúng ta đáp trả từng vấn đề.
Lập trường ấy có nền tảng trong Công đồng Vatican II. Hiến chế Gaudium et Spes đã lên án trong cùng một hơi thở những gì chống lại sự sống: giết người dưới mọi hình thức, diệt chủng, phá thai, an tử hay tự hủy hoại mình một cách cố ý. Hồng y Bernardin chỉ nói lại điều Giáo hội đã dạy: tính khả thi của nguyên tắc nằm ở sự nhất quán khi áp dụng nó.
Giáo huấn này vẫn vang vọng đến hôm nay. Đức Thánh Cha Lêô XIV, khi còn là Hồng y Prevost, từng nói một người Công giáo không thể tự nhận mình bảo vệ sự sống chỉ vì chống phá thai mà lại ủng hộ án tử hình, vì điều đó không nhất quán với giáo huấn xã hội của Giáo hội.
Tìm điểm chung giữa những chia rẽ
Tháng 8/1996, ba tháng trước khi qua đời, Hồng y Bernardin khởi xướng Sáng kiến Điểm chung Công giáo (Catholic Common Ground Initiative), với xác tín rằng một Giáo hội bị chia rẽ chỉ có thể tìm lại sự hiệp nhất bằng cách lắng nghe nhau vượt qua những khác biệt. Sáng kiến này đặt nền trên đức tin vào Chúa Giêsu, có trách nhiệm với truyền thống Công giáo sống động, và được đánh dấu bằng tinh thần lịch sự, đối thoại và quảng đại. Ngài không bao giờ có ý dùng nó để né tránh xung đột.
Trong mắt ngài, tìm điểm chung là một con đường thiêng liêng giúp chúng ta trở thành môn đệ Đức Kitô. Đạo đức nhất quán về sự sống yêu cầu chúng ta nhận ra phẩm giá của mỗi con người, và tìm điểm chung yêu cầu chúng ta nhận ra phẩm giá ấy ngay cả nơi những người có xác tín mà chúng ta thấy là sai lầm sâu sắc.
Đức Thánh Cha Phanxicô sau này cũng nhấn mạnh rằng mọi sự đều liên kết (Laudato Si’) và không ai là vô dụng, không ai là thừa thãi (Fratelli Tutti). Tác giả nhận định hiệp hành ngày nay chính là sự triển nở tự nhiên của sáng kiến ấy: cùng nhau bước đi, lắng nghe trước khi phán xét, cùng nhau phân định điều Chúa Thánh Thần đang mời gọi.
Ba mươi năm sau, di sản của ngài vẫn còn đó. Khi Chúa Giêsu hỏi hai môn đệ Giacôbê và Gioan: “Các con có uống nổi chén Thầy sắp uống không?” (Mc 10,38), ngài đã uống chén ấy không chỉ khi cử hành Thánh lễ, mà cả khi bị tố cáo sai và khi căn bệnh ung thư trở lại. Ngài đã học được điều mà mọi môn đệ đều phải học: chén thánh khó uống nhất lại là chén đầy tràn sự sống nhất. Đó là món quà ngài để lại: sự bình an của một con người từ chối biến bất cứ ai thành kẻ thù, kể cả cái chết.
Với Giáo hội Việt Nam, câu chuyện của Hồng y Bernardin là một lời mời gọi cụ thể: đừng vội kết án, hãy đi tìm người lạc mất, và hãy bảo vệ sự sống một cách nhất quán, không chọn lọc.
Theo National Catholic Reporter.
Paul G — Quản lý Nội dung
Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.