Trong đời sống vợ chồng, khi cảm nhận không còn cảm nhận sự hòa hợp, hạnh phúc do bị phản bội, nhưng vì mối dây hôn phối ràng buộc nên vợ chồng con chọn cách ly thân, mỗi người ở một nơi. Tuy nhiên, con đảm bảo rằng bản thân con không có sự ngoại tình do sợ phạm luật Hội Thánh dạy. Xin cha cho biết, ly thân có tội không? Có được rước lễ, xưng tội trong trường hợp này? — Thảo Vy, TPHCM
Trả lời của linh mục Giuse Tạ Duy Tuyền, giáo phận Xuân Lộc:
Người ly thân có được xưng tội và rước lễ không? Trước hết, cần phân biệt rõ ly thân không đồng nghĩa với ly dị. Ly thân, theo nghĩa Giáo luật là vợ chồng không tiếp tục sống chung, nhưng dây hôn phối vẫn còn nguyên vẹn. Vì thế, việc ly thân tự nó không đương nhiên là có tội.
Hội Thánh nói gì về việc ly thân?
Hội Thánh luôn mong muốn vợ chồng duy trì đời sống chung, trung thành với giao ước hôn nhân, biết tha thứ và tìm kiếm sự hòa giải. Giáo luật điều 1151 khẳng định: “Ðôi bạn có bổn phận và quyền lợi duy trì đời sống chung vợ chồng, trừ khi được miễn chước vì một lý do hợp lệ”.
Tuy nhiên, Hội Thánh cũng nhìn nhận một thực tế đau lòng, có những hoàn cảnh nghiêm trọng khiến đời sống chung trở nên bất khả thi, thậm chí gây nguy hiểm cho người phối ngẫu hoặc con cái. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo số 2383 xác nhận: “Việc vợ chồng ly thân mà vẫn duy trì dây hôn phối có thể là chính đáng trong một số trường hợp được Giáo luật dự liệu”.
Như vậy, ly thân không phải là điều Hội Thánh cổ võ, nhưng có thể là một giải pháp cuối cùng và chính đáng, nhằm bảo vệ sự an toàn, nhân phẩm và quyền lợi của những người liên hệ.
Những trường hợp nào có thể ly thân?
Giáo luật điều 1152 nhìn nhận quyền của người phối ngẫu vô tội được chấm dứt đời sống chung khi người kia ngoại tình. Tuy nhiên, quyền này không còn được áp dụng theo cùng cách nếu người phối ngẫu kia đã đồng tình với việc ngoại tình; đã gây ra nguyên cớ; chính mình cũng ngoại tình; hoặc đã tha thứ cách công khai hay mặc nhiên.
Giáo luật vẫn tha thiết khuyên người bị phản bội, vì đức ái Kitô giáo và lợi ích của gia đình, nếu có thể, đừng từ chối tha thứ cho người đã thực lòng hối cải. Nếu người vô tội tự mình chấm dứt đời sống chung vì người kia ngoại tình, Giáo luật điều 1152 §3 quy định rằng trong vòng sáu tháng, người ấy phải trình vụ việc lên thẩm quyền Giáo hội có thẩm quyền. Thẩm quyền này sẽ xem xét các hoàn cảnh và cân nhắc liệu có thể giúp hai người tha thứ, hòa giải và tránh kéo dài tình trạng ly thân hay không.
Cha xứ có thể tiếp nhận, đồng hành và hướng dẫn bước đầu, nhưng quyết định theo Giáo luật thuộc về thẩm quyền Giáo hội, thông thường là Đấng Bản quyền địa phương.
Các trường hợp khác, theo Giáo luật điều 1153, nếu một người phối ngẫu gây nguy hiểm nghiêm trọng về thể xác hoặc tinh thần cho người kia; gây nguy hiểm cho con cái; hoặc bằng cách khác làm cho đời sống chung trở nên quá khó khăn, thì người phối ngẫu kia có lý do chính đáng để ly thân.
Thông thường, việc ly thân cần được xác nhận bằng quyết định của Đấng Bản quyền địa phương. Nhưng nếu có nguy hiểm cấp bách, không thể trì hoãn, người bị đe dọa có thể tự mình rời khỏi nơi chung sống để bảo vệ bản thân và con cái, rồi trình bày sự việc với thẩm quyền Giáo hội.
Khi nguyên nhân chính đáng của việc ly thân không còn, Giáo luật điều 1153 §2 quy định rằng đời sống chung phải được tái lập, trừ khi thẩm quyền Giáo hội quyết định cách khác. Vì thế, nếu có lý do chính đáng được Giáo luật nhìn nhận, việc ly thân tự nó không phải là tội.
Người ly thân có được xưng tội và rước lễ không?
Tình trạng ly thân không ngăn cản một người lãnh nhận Bí tích Hòa Giải. Trái lại, trong hoàn cảnh đau khổ và đổ vỡ, người tín hữu càng cần đến lòng thương xót, sự chữa lành và sức mạnh của Chúa. Dĩ nhiên, khi xưng tội, mỗi người cũng cần thành thật xét lại phần trách nhiệm của mình, những lời nói gây tổn thương, sự thiếu trung thành, lòng oán hận, việc bỏ bê con cái hoặc những lỗi phạm khác nếu có.
Việc có được rước lễ hay không tùy thuộc vào tình trạng luân lý của người ấy, chứ không chỉ dựa trên sự kiện hai vợ chồng đang sống riêng. Giáo luật điều 916 quy định rằng người ý thức mình đang mắc tội trọng thì không được rước lễ trước khi lãnh nhận Bí tích Hòa Giải, trừ trường hợp đặc biệt được chính điều luật dự liệu.
Vì thế, nếu người ly thân vẫn tôn trọng dây hôn phối; không ngoại tình; không kết hôn dân sự hoặc chung sống như vợ chồng với người khác; chu toàn trách nhiệm đối với con cái và không ý thức mình đang mắc một tội trọng nào chưa được tha, thì người ấy vẫn được xưng tội và rước lễ như các tín hữu khác.
Không thể chỉ vì một người đang sống ly thân mà kết luận rằng họ không được lãnh nhận Thánh Thể.
