Sau chín năm chờ đợi, Tòa án Công lý Quốc tế đã chính thức kết luận Myanmar phạm tội diệt chủng đối với người Rohingya. Phán quyết ngày 19/11 không chỉ là một cột mốc pháp lý, mà còn là tiếng nói công lý cho hàng trăm nghìn nạn nhân vẫn đang sống lưu vong, xa quê hương của mình.
Đối với người Công giáo Việt Nam, tin tức này không hề xa lạ. Myanmar là nước láng giềng Đông Nam Á, nơi Giáo hội vẫn cầu nguyện cho hòa bình từ sau cuộc đảo chính năm 2021. Đức tin dạy mỗi con người được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa, nên phẩm giá của họ bất khả xâm phạm, dù thuộc dân tộc hay tôn giáo nào.
Phán quyết lịch sử sau chín năm chờ đợi
Ngày 19/11, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) tại La Haye kết luận Myanmar đã phạm tội diệt chủng đối với người Rohingya, cộng đồng thiểu số chủ yếu theo Hồi giáo, trong chiến dịch quân sự ở phía bắc bang Rakhine năm 2017. Phán quyết được thông qua với tỉ lệ 9 phiếu thuận trên 6 phiếu chống.

Đây là lần đầu tiên trong 80 năm lịch sử, tòa kết luận một quốc gia phải chịu trách nhiệm về tội diệt chủng. Chủ tịch tòa, thẩm phán Yuji Iwasawa, đã tuyên đọc: “Cộng hòa Liên bang Myanmar đã phạm tội diệt chủng đối với nhóm người Rohingya ở phía bắc bang Rakhine”.
Theo phán quyết, Myanmar phải tạo điều kiện để người tị nạn được hồi hương một cách an toàn, tự nguyện và trong phẩm giá; đồng thời điều tra, trừng phạt những người chịu trách nhiệm và bồi thường cho các nạn nhân, với mức bồi thường sẽ được xác định sau.
Vụ kiện do Gambia khởi kiện từ tháng 11/2019 theo Công ước về diệt chủng năm 1948; tháng 1/2020, tòa ra biện pháp tạm thời yêu cầu Myanmar ngăn chặn diệt chủng và bảo toàn chứng cứ, trước khi xét xử về nội dung vào tháng 1/2026. Myanmar vẫn phủ nhận cáo buộc, cho rằng chiến dịch năm 2017 chỉ nhằm vào phiến quân.
Những con số không thể làm ngơ
Hơn 700.000 người Rohingya đã phải chạy sang Bangladesh trong đợt trấn áp năm 2017, khi hàng trăm ngôi làng của họ bị phá hủy. Chứng cứ trình trước tòa cho thấy khoảng 10.000 người đã thiệt mạng.
Tòa án kết luận lực lượng an ninh Myanmar đã giết hại hàng nghìn dân thường, thực hiện bạo lực tình dục trên diện rộng đối với phụ nữ và gây ra những hành vi bạo lực nghiêm trọng đối với trẻ em, đồng thời phá hủy có hệ thống nhiều ngôi làng của người Rohingya.
Theo tòa, những hành vi đó cho thấy ý định tiêu diệt một phần đáng kể cộng đồng Rohingya. Myanmar cũng đã không điều tra các tội ác, cản trở điều tra quốc tế, hủy hoại chứng cứ và từ chối mọi biện pháp khắc phục cho nạn nhân.
Tổ chức Physicians for Human Rights cho biết tòa đã viện dẫn nghiên cứu của họ tới bảy lần. Khảo sát của tổ chức này với lãnh đạo của hơn 600 thôn làng cho thấy trên 88% cho biết cộng đồng của họ trực tiếp chịu bạo lực trong năm 2017. Tòa cũng công nhận bạo lực tình dục cùng các hạn chế về hôn nhân, sinh con là biện pháp nhằm ngăn chặn sinh sản trong cộng đồng Rohingya. Tại Cox’s Bazar, hàng trăm người tị nạn theo dõi phiên tòa qua màn hình lớn, nhiều người bật khóc khi phán quyết được công bố.
Công lý mới chỉ đi được nửa đường
Mohammed Osman, 20 tuổi, người mất cha mẹ và bốn anh chị em trong chiến dịch năm 2017, chia sẻ với AFP: “Tôi vô cùng xúc động. Nhưng chúng tôi mới đạt được 50% điều mình mong muốn. Chúng tôi sẽ đạt 100% khi được hồi hương trong phẩm giá”.
Phán quyết chỉ xác lập trách nhiệm của Myanmar với tư cách một quốc gia, chứ không kết tội hình sự cá nhân nào. Tổ chức Fortify Rights kêu gọi ủng hộ những cuộc truy tố riêng, kể cả trước Tòa án Hình sự Quốc tế. Phán quyết của ICJ tuy có tính ràng buộc và không thể kháng cáo, nhưng tòa không có cơ chế cưỡng chế riêng, nên việc thực thi phụ thuộc rất nhiều vào sức ép của cộng đồng quốc tế.
Đáng chú ý, ông Min Aung Hlaing, người chỉ huy quân đội Myanmar trong các chiến dịch năm 2017, nay đã trở thành tổng thống dân sự sau một cuộc bầu cử bị hạn chế trong năm nay. Theo AFP, chính quyền Myanmar chưa có phản hồi chính thức ngay sau phán quyết. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã kêu gọi Myanmar cho người tị nạn hồi hương, còn Tổng thống Gambia Adama Barrow gọi đây là “ngày lịch sử của công lý quốc tế”.
Nhìn từ đức tin, câu chuyện của người Rohingya chạm đến điều cốt lõi mà Giáo hội vẫn rao giảng: phẩm giá con người không thể bị tước đoạt. Người Rohingya đa số theo Hồi giáo, nhưng công lý không phân biệt tôn giáo. Đức Thánh Cha Phanxicô từng đến Myanmar và Bangladesh năm 2017, gặp gỡ người tị nạn Rohingya tại Dhaka để lắng nghe nỗi đau của họ.
Với người Công giáo Việt Nam, lời mời gọi rất cụ thể: cầu nguyện cho hòa bình và công lý ở Myanmar, và không thờ ơ trước đau khổ của người khác. Công lý có thể đến muộn, nhưng khi nó đến, nó thắp lên hy vọng cho tất cả những ai vẫn đang chờ đợi trong bóng tối.
Theo LiCAS.news.
Bài gốc
Bài gốc:
- LiCAS.news — “World Court finds Myanmar responsible for Rohingya genocide, orders reparations” — https://philippines.licas.news/2026/11/20/world-court-finds-myanmar-responsible-for-rohingya-genocide-orders-reparations/
- Al Jazeera — “UN’s top court finds Myanmar guilty of genocide against Rohingya” — https://www.aljazeera.com/news/2026/11/19/un-top-court-finds-myanmar-killed-10000-rohingya-as-it-rules-on-genocide
Paul G — Quản lý Nội dung
Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.