Ngày 3/11/2026, Tòa Tối cao Hoa Kỳ đã nghe tranh luận vụ St. Mary kiện bang Colorado, về việc các trường mẫu giáo Công giáo có được tham gia chương trình mẫu giáo phổ cập do ngân sách bang tài trợ hay không. Qua các câu hỏi tại phiên tòa, đa số thẩm phán dường như nghiêng về phía các trường Công giáo, dù phán quyết cuối cùng vẫn chưa được đưa ra. Với người Công giáo Việt Nam, vụ việc nhắc rằng giữ gìn bản sắc đức tin trong giáo dục cần được nâng đỡ bằng cầu nguyện và hiểu biết đúng đắn.

Vụ kiện bắt đầu từ đâu?
Câu chuyện bắt đầu từ chương trình mẫu giáo phổ cập của bang Colorado, thường gọi tắt là UPK. Năm 2020, cử tri Colorado chấp thuận chương trình do ngân sách bang tài trợ, lấy nguồn từ tăng thuế thuốc lá. Niên khóa 2026-2027, bang dự kiến chi khoảng 360 triệu đô la, mức hỗ trợ khoảng 6.100 đô la mỗi năm cho 15 giờ học mỗi tuần dành cho trẻ 4 tuổi.
Điều kiện tham gia là các trường phải bảo đảm “cơ hội bình đẳng” để ghi danh và nhận dịch vụ, bất kể tám đặc điểm luật liệt kê, trong đó có “khuynh hướng tính dục” và “bản dạng giới”, xét theo đặc điểm của trẻ hoặc gia đình trẻ. Tổng Giáo phận Denver cho rằng điều kiện này xung đột với giáo huấn Công giáo về hôn nhân và nhân vị, vì các trường muốn xét tuyển từng trường hợp theo tinh thần đức tin.
Tháng 8/2023, giáo xứ St. Mary ở Littleton và giáo xứ St. Bernadette ở Lakewood, cùng Tổng Giáo phận Denver và các phụ huynh, đã khởi kiện. Các tòa cấp dưới đều đứng về phía bang Colorado, cho đến khi Tòa Tối cao đồng ý thụ lý vụ kiện vào tháng 4/2026.
Hai lập luận đối đầu tại phiên tranh luận
Đại diện cho các trường Công giáo, luật sư Nicholas Reaves thuộc tổ chức Becket lập luận rằng việc loại các trường ra khỏi chương trình là không công bằng. Theo ông, các trường chỉ muốn “tạo nên một cộng đoàn Công giáo”, xét tuyển thận trọng theo giáo huấn. Ông nhấn mạnh: toàn bang đã có hơn 2.000 cơ sở tham gia, trong khi Tổng Giáo phận Denver chỉ có 34 trường mẫu giáo, nên việc cho các trường Công giáo tham gia sẽ không lấy mất chỗ học của gia đình nào.
Thẩm phán Brett Kavanaugh mô tả vụ việc như xung đột giữa quyền tự do thực hành tôn giáo và quyền kết hôn đồng giới được công nhận năm 2015 trong vụ Obergefell kiện Hodges. Tuy nhiên, ông cho rằng xung đột này không nhất thiết phải xảy ra, vì phụ huynh Colorado có rất nhiều lựa chọn trường học. Ông cũng nhắc lại chi tiết trong hồ sơ: khi được hỏi người Công giáo có từng bị phân biệt đối xử trong lịch sử hay không, giám đốc chương trình của bang đã trả lời là không, điều khiến ông ngạc nhiên.
Về phía bang Colorado, Phó Tổng Chưởng lý Helen Norton khẳng định chương trình “trung lập đối với tôn giáo” và áp dụng cùng một điều kiện cho mọi trường. Bà nói các trường vẫn được tự do giảng dạy đức tin trong khi nhận tài trợ công. Theo bà, gia đình sẽ bị thiệt hại nếu bị từ chối khỏi ngôi trường phù hợp nhất với đời sống của họ chỉ vì đặc điểm được luật bảo vệ. Thẩm phán Ketanji Brown Jackson lo ngại các trường muốn có một “quy tắc đặc biệt cho trường tôn giáo”, trong khi Thẩm phán Sonia Sotomayor đặt câu hỏi về nguy cơ mở đường cho các hình thức phân biệt đối xử khác.
Vì sao vụ việc được chú ý vượt ra ngoài Colorado?
Vụ kiện này không chỉ liên quan đến một bang. Nhiều nhà quan sát cho rằng Tòa Tối cao có thể dùng vụ việc để xem lại án lệ Smith năm 1990, vốn bị cho là chưa bảo vệ đủ quyền thực hành đức tin. Chánh án John Roberts nhắc vụ Carson kiện Makin năm 2022, khi Tòa Tối cao bác bỏ luật bang Maine loại trường tôn giáo khỏi hỗ trợ học phí công, và nhận xét tác động của luật Colorado “gần như giống” luật Maine.
Một chi tiết thực tế cũng được nhắc nhiều: cứ mỗi trường mẫu giáo Công giáo trong Tổng Giáo phận Denver thì trong vòng ba dặm đã có hai chương trình mẫu giáo phổ cập khác. Từ đó, phía các trường kết luận: “Đây thực sự không phải là một vấn đề trong đời sống thực tế.” Chính phủ liên bang, qua Phó Tổng Chưởng lý Sarah Harris, ủng hộ phía các trường; Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ trước đó cũng nộp bản lập luận tương tự.
Phán quyết dự kiến được công bố vào khoảng cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7 năm 2027. Cho đến lúc đó, mọi dự đoán đều cần thận trọng, bởi các thẩm phán vẫn có thể thay đổi quan điểm khi nghị án.
Lời mời cầu nguyện
Đằng sau những tranh luận pháp lý là những gia đình cụ thể: cha mẹ muốn con lớn lên trong môi trường thấm đượm đức tin, thầy cô muốn dạy dỗ bằng trái tim người tín hữu. Giáo hội luôn mời gọi chúng ta bảo vệ sự thật trong đức ái: trung thành với giáo huấn, nhưng không khép lòng trước bất cứ ai.
Xin cùng cầu nguyện cho các gia đình tại Colorado, cho các nhà giáo dục, thẩm phán và người làm luật, để mọi quyết định hướng đến công ích, nơi tự do tôn giáo được tôn trọng và phẩm giá mỗi người được bảo vệ. Xin Chúa Thánh Thần soi sáng để Giáo hội làm chứng cho sự thật bằng đời sống hiền lành và yêu thương, ngay cả khi đối diện với những khác biệt sâu sắc hôm nay.
Nguồn: National Catholic Register
Paul G — Quản lý Nội dung
Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.