Chỉ trong chưa đầy mười tháng của năm 2026, ít nhất 17 giáo sĩ và nhân viên tôn giáo đã thiệt mạng trong cuộc chiến tại Ukraine — con số đã vượt cả tổng số của năm 2025. Đằng sau mỗi con số là một con người đã chọn ở lại với đoàn chiên của mình giữa bom đạn.
Theo số liệu mới được tổ chức Christians Against the War công bố và Zenit đưa tin ngày 25/10, trong năm 2026 đã có 13 linh mục Ukraine và một lễ sinh thiệt mạng trong các cuộc tấn công, cùng với 4 đan sĩ và linh mục thuộc Giáo hội Chính thống Nga được ghi nhận trong các thống kê riêng của năm nay. Phần lớn nạn nhân ở cả hai phía đều là tín hữu Chính thống; có người là tuyên úy hay binh sĩ, có người ngã xuống ngay tại cộng đồng quê nhà.
Với người Công giáo Việt Nam, tin tức này không hề xa lạ. Chúng ta cũng từng sống qua những năm tháng chiến tranh và hiểu rõ giá trị của một linh mục vẫn ở lại với giáo xứ khi mọi người khác phải di tản. Cầu nguyện cho các giáo sĩ Ukraine hôm nay, vì thế, cũng là cách nhớ đến những mục tử đã âm thầm hy sinh cho đoàn chiên của mình trong mọi thời đại.
Những con số phía sau chiến tranh
Christians Against the War là một sáng kiến đại kết do nhà thần học Chính thống Natallia Vasilevich điều hành từ Đức. Tổ chức này không chỉ thống kê, mà còn công bố tên tuổi, hình ảnh và tiểu sử của từng nạn nhân, để những người đã khuất được nhớ đến như những con người cụ thể, chứ không bị hòa tan vào những con số khổng lồ của chiến tranh.
Theo ước tính của tổ chức, từ năm 2014 đến nay, ít nhất 99 linh mục, nữ tu, lễ sinh và nhân viên nhà thờ đã thiệt mạng tại Ukraine do hậu quả của cuộc xung đột, và 29 trường hợp tử vong khác được ghi nhận ở phía Nga. Bà Vasilevich cũng lưu ý rằng các con số hiện có có thể chưa bao gồm những giáo sĩ thiệt mạng trong chiến đấu, nên số người chết thực tế có thể cao hơn.
Riêng năm 2026, con số 17 người đã vượt qua 14 trường hợp của cả năm 2025, cho thấy các cộng đồng tôn giáo đang phải trả giá ngày càng đắt.
Nỗ lực ngoại giao và nhân đạo của Tòa Thánh
Cũng trong tuần này, ngày 23/10, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã tiếp kiến Đức Tổng Giám mục trưởng Sviatoslav Shevchuk, vị đứng đầu Giáo hội Công giáo Hy Lạp Ukraine. Cuộc gặp tập trung vào hai mối quan tâm cấp bách: số phận của những người Ukraine đang bị giam giữ và áp lực nhân đạo ngày càng nặng nề khi đất nước này chuẩn bị bước vào một mùa đông khắc nghiệt nữa.
Đức Tổng Giám mục Shevchuk đã cảm ơn Đức Thánh Cha vì những lời kêu gọi chấm dứt chiến tranh, trong đó có các cuộc điện đàm với lãnh đạo Nga và Ukraine, cùng sự quan tâm của ngài đối với thị trấn Oleshky, nơi người dân được cho là đang thiếu thốn lương thực, nước sạch và thuốc men.
Một phần quan trọng trong nỗ lực của Tòa Thánh là vận động cho tù binh, dân thường bị giam giữ và trẻ em Ukraine bị đưa khỏi quê hương. Trong cuộc gặp lần này, Đức Tổng Giám mục Shevchuk đã trao cho Đức Thánh Cha danh sách hàng trăm tù nhân đang bị giam giữ tại Nga, tiếp nối danh sách 400 cái tên tháng 2/2026.
Đức Tổng Giám mục cũng nhắc đến các sứ vụ gần đây tới Kyiv và Moscow của Đức Hồng y Matteo Maria Zuppi và Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher, Ngoại trưởng Tòa Thánh. Chuyến thăm một cơ sở giam giữ tù binh Ukraine tại Nga của Đức Hồng y Zuppi được mô tả là lần đầu tiên một đại diện của một tổ chức quốc tế được tiếp cận các tù binh Ukraine tại Nga — dấu chỉ cho thấy người thân của họ chưa bị lãng quên.
Hướng về mùa đông và lời mời cầu nguyện
Lập trường của Tòa Thánh vẫn là chiến tranh không thể giải quyết chỉ bằng biện pháp quân sự, mà cần một tiến trình chính trị và ngoại giao. Dù vậy, ngoại giao nhân đạo tự nó không thể chấm dứt đau khổ, nhất là khi các cuộc tấn công vào hạ tầng làm dấy lên nỗi lo về điện, sưởi ấm, lương thực và thuốc men trong mùa đông sắp tới.
Một đáp trả cụ thể đã được lên kế hoạch cho các ngày 27–30/10, khi Đức Tổng Giám mục Luis Marín de San Martín, Bộ trưởng Bộ Phục vụ Bác ái, sẽ tới Ukraine mang theo lương thực, thuốc men và nhu yếu phẩm, cùng sứ điệp gần gũi của Đức Thánh Cha. Giáo hội Công giáo Hy Lạp Ukraine sẽ tham gia vào sứ vụ này.
Đối với chúng ta, những người Công giáo Việt Nam đang sống trong hòa bình, câu chuyện từ Ukraine là một lời nhắc nhở thấm thía: đức tin đôi khi phải trả giá bằng chính mạng sống của người mục tử. Mỗi thánh lễ tham dự trong bình an hôm nay đều là một ân huệ, càng đáng quý hơn khi ta nhớ đến những người không còn được dâng lễ nữa.
Xin cùng hiệp ý cầu nguyện cho các giáo sĩ và tín hữu đã thiệt mạng tại Ukraine, cho những người đang bị giam giữ sớm được đoàn tụ với gia đình, và cho hòa bình sớm trở lại trên mảnh đất đang chịu nhiều đau thương này.
Theo Zenit.
