Nhiều người tìm đến Tắc Sậy với lòng tin tưởng vào lời chuyển cầu của cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp và kể lại những ơn lành họ nhận được. Tuy nhiên, trong tiến trình phong chân phước, Giáo hội phân biệt rất rõ giữa lòng sùng kính, các lời chứng về ơn lạ và một phép lạ được Tòa Thánh chính thức công nhận.
Từ nhiều thập niên qua, tên tuổi cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp đã gắn liền với Trung tâm Hành hương Tắc Sậy. Rất nhiều người, cả Công giáo lẫn ngoài Công giáo, tìm đến nơi an nghỉ của ngài để cầu nguyện, xin ơn, tạ ơn và gửi gắm những khổ đau trong cuộc sống.
Không ít người kể lại rằng họ đã nhận được ơn lành qua lời chuyển cầu của cha Diệp: có người được bình an trong tâm hồn, có người vượt qua cơn bệnh, có người được nâng đỡ trong những hoàn cảnh tưởng như bế tắc. Chính vì thế, trong ngôn ngữ bình dân, nhiều người quen gọi đó là “phép lạ của cha Diệp”.
Tuy nhiên, khi nhìn theo giáo luật và tiến trình phong thánh của Giáo hội Công giáo, cần phân biệt rõ: không phải mọi câu chuyện ơn lành đều lập tức được xem là “phép lạ được Giáo hội chính thức công nhận”.
Trong đời sống đức tin, người tín hữu có thể tin rằng Thiên Chúa ban ơn qua lời chuyển cầu của các tôi tớ Chúa, các chân phước và các thánh. Những ơn ấy có thể rất thật, rất sâu sắc và có sức nâng đỡ đức tin. Nhưng để được Giáo hội chính thức nhìn nhận là “phép lạ” trong hồ sơ phong thánh, sự việc ấy phải trải qua một tiến trình điều tra rất chặt chẽ.
Thông thường, một phép lạ trong án phong thánh, đặc biệt là các trường hợp chữa lành, phải được xem xét qua nhiều cấp độ: chứng từ của người liên quan, hồ sơ y khoa, nhận định của các chuyên gia, đánh giá thần học, rồi mới được trình lên Tòa Thánh. Giáo hội không chỉ hỏi: “Có người nhận được ơn không?”, mà còn phải xem xét: sự việc ấy có thật sự vượt quá khả năng giải thích tự nhiên hay không, có xảy ra nhờ lời chuyển cầu của vị được xin ơn hay không, và có đủ chắc chắn để công bố trước toàn thể Hội Thánh hay không.
Với cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, điều quan trọng cần nói cho đúng là: Giáo hội đã thu thập các lời chứng, các dấu chỉ ơn lành và lòng sùng kính bền bỉ của Dân Chúa dành cho ngài trong tiến trình điều tra. Những yếu tố này cho thấy ảnh hưởng thiêng liêng sâu rộng của cha Diệp sau khi qua đời, đồng thời giúp Giáo hội nhận định về lòng tôn kính chân thực của cộng đoàn.
Nhưng cho đến thời điểm hiện nay, điều Tòa Thánh chính thức công nhận để mở đường cho lễ tuyên chân phước không phải là một phép lạ cụ thể, mà là sự tử đạo của cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp.
Ngày 25/11/2024, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã cho phép Bộ Phong Thánh ban hành sắc lệnh nhìn nhận sự tử đạo của cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp. Nói cách khác, Giáo hội công nhận rằng ngài đã hiến mạng sống vì đức tin, vì lòng trung thành với sứ vụ mục tử và vì tình yêu dành cho đoàn chiên.
Đây là điểm rất quan trọng. Trong tiến trình phong chân phước của Giáo hội Công giáo, nếu một vị được nhìn nhận là tử đạo, thì việc tuyên chân phước không đòi phải có một phép lạ được công nhận trước đó. Lý do là chính cái chết tử đạo, khi được Giáo hội xác minh và nhìn nhận, đã là chứng tá cao cả nhất của đức tin Kitô giáo.
Vì thế, khi nói về cha Trương Bửu Diệp, cách diễn đạt đúng hơn là: có rất nhiều lời chứng về ơn lành và dấu lạ qua lời chuyển cầu của ngài; các lời chứng ấy đã được quan tâm và thu thập trong tiến trình điều tra; nhưng nền tảng chính thức để ngài được tuyên chân phước là sắc lệnh công nhận sự tử đạo.
Điều này không làm giảm giá trị của những ơn lành mà nhiều người tin rằng mình đã nhận được. Trái lại, nó giúp người tín hữu hiểu đúng hơn về cách Giáo hội làm việc. Giáo hội không vội vàng trước các hiện tượng lạ, cũng không phủ nhận lòng đạo đức bình dân chân thành. Giáo hội lắng nghe, thu thập, phân định và đặt mọi sự dưới ánh sáng đức tin.
Những lời chứng về ơn lành nơi Tắc Sậy vì thế có thể được hiểu như hoa trái thiêng liêng của lòng sùng kính dành cho cha Diệp. Chúng cho thấy nhiều người đã được nâng đỡ, được an ủi, được mời gọi trở về với Chúa và sống đức tin cách mạnh mẽ hơn.
Đây cũng là điều Đức Giám mục Giáo phận Cần Thơ từng nhắc đến khi nói với cả những người ngoài Công giáo yêu mến cha Diệp: điều quý giá không chỉ là những ơn vật chất hay thể lý, mà còn là ơn đức tin, ơn được hướng về Thiên Chúa và được dẫn vào con đường sự sống đời đời.
Nhìn như vậy, các “phép lạ” của cha Diệp, nếu hiểu theo nghĩa rộng trong lòng đạo đức bình dân, không chỉ là những câu chuyện khỏi bệnh hay thoát nạn. Đôi khi, phép lạ lớn hơn lại là một tâm hồn được bình an, một người khô khan biết cầu nguyện trở lại, một gia đình được hàn gắn, một người đau khổ tìm thấy hy vọng, hay một người ngoài Công giáo bắt đầu tò mò về Thiên Chúa qua gương sáng của một vị linh mục đã chết vì đoàn chiên.
Tuy nhiên, nếu dùng ngôn ngữ chính thức của Giáo hội, cần tránh nói rằng “Tòa Thánh đã công nhận các phép lạ của cha Trương Bửu Diệp”, nếu không nêu rõ phép lạ nào, sắc lệnh nào và ngày công bố nào. Cách nói an toàn và chuẩn xác hơn là: “Nhiều ơn lành được cho là nhờ lời chuyển cầu của cha Trương Bửu Diệp đã được ghi nhận, trong khi Giáo hội chính thức nhìn nhận sự tử đạo của ngài.”
Sau khi được tuyên chân phước, nếu tiến trình tuyên thánh tiếp tục, Giáo hội thông thường sẽ cần một phép lạ xảy ra sau ngày tuyên chân phước, được điều tra và công nhận theo đúng thủ tục. Khi đó, nếu có một sự kiện được Tòa Thánh công bố chính thức, người tín hữu mới có thể nói đến “phép lạ được Giáo hội công nhận” trong tiến trình tuyên thánh.
Bởi vậy, khi viết hoặc chia sẻ về cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, cần giữ hai thái độ cùng lúc: một là trân trọng lòng sùng kính và các lời chứng ơn lành của rất nhiều người; hai là trung thành với cách diễn đạt chính xác của Giáo hội.
Cha Diệp được yêu mến không chỉ vì những ơn lành người ta kể lại, nhưng trước hết vì ngài là một mục tử đã chọn ở lại với đoàn chiên trong giờ phút nguy hiểm. Ngài không tìm kiếm sự nổi tiếng, cũng không để lại những công trình lớn lao theo nghĩa trần thế. Điều ngài để lại là một đời linh mục hiến thân, một trái tim mục tử và một chứng tá đức tin được Giáo hội nhìn nhận.
Các ơn lành qua lời chuyển cầu của cha Diệp là niềm an ủi cho nhiều người. Nhưng điều làm nên ý nghĩa sâu xa nhất của biến cố tuyên chân phước là Giáo hội mời gọi Dân Chúa nhìn vào đời sống và cái chết của ngài để học lại bài học căn bản của Tin Mừng: yêu thương đến cùng, trung thành đến cùng và không bỏ rơi đoàn chiên trong lúc gian nguy.
