Trong buổi tiếp kiến các tham dự viên đại hội quốc tế nhân kỷ niệm 150 năm Khoa Giáo luật của Đại học Giáo hoàng Gregorian ngày 23/10, Đức Thánh Cha Lêô XIV khẳng định: công lý thật trong Giáo hội không bao giờ tách rời chân lý và lòng thương xót. Với ngài, giáo luật không phải là những điều khoản khô khan, mà là công cụ phục vụ hiệp thông và thiện ích thiêng liêng của từng tín hữu.
Với nhiều người Công giáo Việt Nam, “giáo luật” nghe có vẻ xa vời, chỉ dành cho chuyên viên tòa án Giáo hội hay giáo sư thần học. Thế nhưng thực ra, giáo luật chạm đến đời sống đức tin hằng ngày: cử hành bí tích, hôn nhân gia đình, sinh hoạt giáo xứ, cho đến cách cộng đoàn giải quyết xung đột. Vì vậy, lời nhắn nhủ mới đây của Đức Thánh Cha Lêô XIV về bản chất của giáo luật không chỉ dành cho giới chuyên môn, mà là lời nhắc cho toàn thể Dân Chúa: luật trong Giáo hội chỉ có ý nghĩa khi phục vụ tình yêu và dẫn con người đến gần Chúa hơn.
Trong buổi tiếp kiến tại Vatican ngày 23/10 nhân dịp 150 năm thành lập Khoa Giáo luật thuộc Đại học Giáo hoàng Gregorian, Đức Thánh Cha đã chia sẻ một suy tư sâu sắc: công lý đích thực không bao giờ đứng một mình.
Giáo luật phải phản chiếu dung mạo Giáo hội
Đức Thánh Cha nhắc lại rằng việc nghiên cứu luật Giáo hội chỉ có thể hiểu đầy đủ dưới ánh sáng mầu nhiệm Giáo hội như Công đồng Vatican II mô tả, đặc biệt trong Hiến chế tín lý Lumen Gentium. Trích dẫn Thánh Gioan Phaolô II và Tông hiến Sacrae Disciplinae Leges, qua đó vị thánh Giáo hoàng đã ban hành Bộ Giáo luật năm 1983, Đức Lêô XIV nhấn mạnh: “Không thể chuyển dịch hình ảnh Giáo hội một cách hoàn hảo sang ngôn ngữ pháp lý”, nhưng hệ thống pháp lý của Giáo hội vẫn có bổn phận phản chiếu hình ảnh ấy.
Lời khẳng định này mang ý nghĩa đặc biệt khi chính Đức Thánh Cha có học vị tiến sĩ giáo luật — nền tảng đã định hình sâu sắc cách ngài điều hành Giáo hội: luật không phải là mục đích tự thân, mà là phương tiện diễn tả và bảo vệ đời sống hiệp thông.
Công lý không tách rời mục vụ
Theo Đức Thánh Cha, giáo luật mang lại “một phục vụ thiết yếu trong việc bảo vệ sự hiệp thông trong Giáo hội” và vì thế “rất cần thiết cho Giáo hội”. Mục đích của nó là “tạo ra một trật tự trong xã hội Giáo hội sao cho, trong khi dành ưu tiên cho tình yêu, ân sủng và đặc sủng, nó giúp cho sự phát triển hữu cơ của chúng trở nên dễ dàng hơn”.
Ngài cũng nhấn mạnh chiều kích pháp lý và chiều kích mục vụ không thể tách rời nhau: “Thiện ích của con người và thiện ích của cộng đoàn Giáo hội không thể tồn tại độc lập với nhau”. Nói cách khác, một quyết định đúng về mặt luật nhưng thiếu tình thương mục vụ sẽ chưa phải là công lý theo tinh thần Tin Mừng; ngược lại, lòng thương xót không có chân lý soi dẫn cũng dễ trở thành cảm tính.
150 năm đào tạo những con người có “cảm thức công lý”
Trong bài nói chuyện, Đức Thánh Cha đã tri ân Khoa Giáo luật của Đại học Gregorian, được thành lập ngày 16/8/1876 theo quyết định của Chân phước Piô IX. Khoa là một công trình tông đồ của Dòng Tên, mang linh đạo Ignatio với châm ngôn “Non multa, sed multum” — “Không phải nhiều điều, nhưng là chiều sâu”.
Ở phần cuối bài nói chuyện, Đức Thánh Cha nhấn mạnh việc giảng dạy giáo luật không thể chỉ giới hạn ở việc truyền đạt các quy phạm. Mục tiêu của nó là “đào tạo những con người có cảm thức Giáo hội về điều công chính (‘iustum’), đạt được qua việc nghiên cứu nghiêm túc các nguồn mạch, truyền thống giáo luật và những nguyên tắc thần học soi sáng quy phạm”. Vì lý do đó, ngài kêu gọi các giáo sư và sinh viên hãy theo đuổi “công lý thật, không bao giờ tách rời khỏi chân lý và lòng thương xót trong Giáo hội”. Ngài kết luận bằng câu nói của Thánh Augustinô: “Ordinata dilectio est iustitia” — “Tình yêu có trật tự chính là công lý”.
Lời mời gọi cho mỗi tín hữu
Đức Thánh Cha còn khuyến khích các sinh viên hãy sống tính phổ quát của Giáo hội trong những năm đào tạo, và khi trở về giáo phận, cộng đoàn của mình, hãy mang theo kinh nghiệm ấy “như một kho báu để chia sẻ”.
Lời mời gọi ấy cũng vang vọng đến từng người Công giáo Việt Nam. Mỗi tín hữu, trong gia đình, giáo xứ hay nơi làm việc, đều có lúc phải đứng trước một chọn lựa đòi hỏi công lý: một lời nói cần sự thật, một mâu thuẫn cần hòa giải, một người lầm lỗi cần được nâng đỡ thay vì bị loại trừ. Công lý theo Tin Mừng không dừng ở việc phân xử đúng sai, mà đi xa hơn: đặt tình yêu vào đúng trật tự của nó, để chân lý soi sáng và lòng thương xót chữa lành.
Đó là điều đáng ghi nhớ nhất: luật lệ chỉ trở thành công lý khi giúp con người sống yêu thương đúng cách, và tình yêu chỉ trọn vẹn khi được chân lý dẫn đường.
Theo CBCP News.
