Tròn một thế kỷ sau ngày sáu linh mục Trung Quốc được tấn phong giám mục ngay tại Đền thờ Thánh Phêrô, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã gửi sứ điệp video tới một hội nghị quốc tế tại Rôma để kỷ niệm dấu mốc ấy. Với người Công giáo Việt Nam, câu chuyện của người láng giềng không chỉ là lịch sử, mà còn là một tấm gương về đức tin bền bỉ giữa những hoàn cảnh khó khăn nhất.
Ngày 5/11, tại Đại học Giáo hoàng Urbaniana ở Rôma, Bộ Loan báo Tin Mừng, phân bộ Loan báo Tin Mừng Lần đầu, đã tổ chức hội nghị quốc tế mang tên "Gương mặt của Giáo hội hoàn vũ tại Trung Quốc: 100 năm tấn phong các giám mục Trung Quốc đầu tiên". Đức Thánh Cha Lêô XIV gửi tới hội nghị một sứ điệp video, trong đó ngài ôn lại một sự kiện mà ngài gọi là có ý nghĩa lớn lao, không chỉ với Giáo hội tại Trung Quốc mà với toàn thể Giáo hội hoàn vũ.
Mọi chuyện bắt đầu từ ngày 28/10/1926, khi Đức Giáo hoàng Piô XI tấn phong sáu giám mục người Trung Quốc đầu tiên trong thời hiện đại, ngay tại Đền thờ Thánh Phêrô. Sáu vị đã vượt biển từ Thượng Hải sang Rôma để lãnh nhận chức giám mục từ tay Đấng kế vị Thánh Phêrô. Đức Lêô XIV nhắc lại rằng hành trình ấy là hình ảnh của cả một chặng đường dài mà Giáo hội Công giáo tại Trung Quốc đã đi qua, hoa trái của lòng nhiệt thành truyền giáo đặc biệt của thập niên 1920.

Từ Công đồng Thượng Hải tới ngày tấn phong lịch sử
Đức Thánh Cha đặt dấu mốc 1926 trong một dòng chảy dài hơn. Năm 1919, trong Tông thư Maximum illud, Đức Bênêđictô XV đã khẳng định rõ nguyên tắc: công cuộc truyền giáo của Giáo hội không thể bị đồng hóa với các tiến trình thuộc địa hay việc xuất khẩu ý tưởng, mô hình văn hóa. Hạt giống Tin Mừng lớn lên ở bất cứ nơi nào nó được gieo, không phải nhờ các chiến lược của con người, mà nhờ ơn Chúa.
Năm 1924, Công đồng Thượng Hải, công đồng chung đầu tiên của Giáo hội tại Trung Quốc, đã nêu lên nhu cầu cấp bách là sớm trao việc lãnh đạo các cộng đoàn và các giáo phận cho các linh mục, giám mục bản xứ. Yêu cầu này chính các giám mục truyền giáo, vốn đều đến từ nước ngoài, đã đề xướng, dưới sự hướng dẫn của Khâm sứ Tòa Thánh lúc bấy giờ là Tổng Giám mục Celso Costantini. Đức Lêô XIV nhấn mạnh: làm như vậy là để trung thành với chính bản chất của Giáo hội, mà sự hiệp nhất không phải là đồng nhất, mà là hiệp thông trong đa dạng.
Hiệp thông trong đa dạng, không phải đồng nhất
"Hiệp thông trong đa dạng" là cụm từ Đức Thánh Cha nhắc lại nhiều lần trong sứ điệp. Trong Dân Chúa, đức tin chung ôm lấy những khác biệt, đón nhận, trong khả năng có thể, những nét riêng của từng cá nhân và từng dân tộc. Giáo hội sống giữa các dân tộc với tình thân hữu và sự cảm thông trước những hy vọng và khát vọng cao đẹp của họ.
Thật cảm động, Đức Thánh Cha nói, khi nghĩ về sáu vị giám mục tương lai ấy, những người đã đi từ Thượng Hải đến tận Rôma để lãnh nhận chức giám mục tại mộ Thánh Tông đồ Phêrô. Họ đã vượt qua nửa vòng trái đất để làm chứng cho sự hiệp thông bắt nguồn từ đức tin của các Tông đồ, mà dấu chỉ không thể thiếu là sự hiệp nhất của từng giám mục với Giám mục Rôma. Đó là một dấu chỉ đẹp đẽ, tự nguyện, an ủi, một mối dây giải thoát và gần gũi khơi dậy lòng tin tưởng, và trên hết là biểu hiện của mầu nhiệm Nhiệm Thể Chúa Kitô.
Đức Thánh Cha cũng nhắc lại lời của Đức Bênêđictô XVI trong thư gửi người Công giáo Trung Quốc năm 2007: Giáo hội Công giáo tại Trung Quốc, nhờ một ơn đặc biệt của Chúa Thánh Thần, chưa bao giờ thiếu thừa tác vụ của các mục tử hợp pháp, những người đã bảo toàn nguyên vẹn sự kế vị tông đồ. Đức Phanxicô, trong sứ điệp năm 2024, cũng khẳng định người Công giáo Trung Quốc, trong hiệp thông với Giám mục Rôma, làm chứng cho đức tin bằng các việc làm bác ái, góp phần thật sự vào sự hòa hợp trong đời sống chung và xây dựng ngôi nhà chung.
Hội nghị Rôma và thỏa thuận 2018
Hội nghị tại Đại học Urbaniana cũng là dịp để nhìn lại quan hệ hiện nay giữa Tòa Thánh và Bắc Kinh. Theo Catholic Herald, Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, đã tham dự hội nghị và tái khẳng định cam kết với thỏa thuận tạm thời về việc bổ nhiệm giám mục mà hai bên ký năm 2018, thỏa thuận vốn vẫn gây nhiều tranh luận. Ngài nói: "Chúng ta đang tiến về phía trước, tìm cách hoàn thiện những gì còn chưa hoàn hảo".
Kết thúc sứ điệp, Đức Lêô XIV cầu nguyện xin Chúa gìn giữ kho tàng hiệp thông trong Giáo hội, "nguồn mạch phong phú của điều thiện và bình an cho mọi người". Trong một thế giới đang bị xâu xé bởi xung đột và tràn ngập chiến tranh, lời cầu nguyện ấy không chỉ dành cho người Công giáo Trung Quốc.
Với người Công giáo Việt Nam, câu chuyện này chạm tới một điều quen thuộc. Giáo hội Việt Nam cũng là một Giáo hội Á châu lớn lên từ hạt giống truyền giáo, và cũng đang từng ngày học cách giữ vững sự hiệp thông với Rôma trong chính bối cảnh của mình. Một trăm năm trước, sáu người Trung Quốc vượt biển sang Rôma để trở thành giám mục; lời nhắc của Đức Lêô XIV hôm nay vẫn còn nguyên giá trị: Giáo hội mạnh lên không phải khi mọi nơi giống nhau, mà khi mọi nơi cùng hiệp thông, mỗi nơi với nét riêng của mình.
Theo Phòng Báo chí Tòa Thánh.
Paul G — Quản lý Nội dung
Ban Biên tập Tin Công Giáo 24h. Tìm hiểu thêm về chúng tôi tại trang Giới thiệu. Độc giả có góp ý hoặc phát hiện sai sót, vui lòng gửi qua trang Liên hệ.