Một mảnh giấy cói nhỏ bé, từng bị xem là không đáng chú ý trong nhiều thập niên, nay lại trở thành phát hiện quan trọng đối với giới nghiên cứu Kitô giáo cổ đại. Tại Thư viện Tiểu bang và Đại học Carl von Ossietzky ở Hamburg, Đức, các học giả đã nhận ra rằng mảnh giấy cói này chứa một phần bản văn cổ nói về thời thơ ấu của Chúa Giêsu, thuộc tác phẩm được gọi là Tin Mừng Thời Thơ Ấu theo Tôma, một trước tác ngoại thư không nằm trong quy điển Kinh Thánh Công giáo.
Theo các nhà nghiên cứu, mảnh giấy cói có niên đại khoảng thế kỷ IV hoặc V sau Công nguyên. Dù chỉ là một mảnh nhỏ, kích thước khoảng 11 x 5 cm và gồm 13 dòng chữ Hy Lạp, văn bản này được xem là bản sao cổ nhất từng được biết đến của Tin Mừng Thời Thơ Ấu theo Tôma. Trước đó, mảnh giấy cói này bị coi như một ghi chép tầm thường, có thể là thư riêng hoặc danh sách mua sắm, vì chữ viết khá vụng về và các dòng không đều nhau.
Phát hiện này được thực hiện khi hai nhà nghiên cứu Lajos Berkes, thuộc Viện Kitô giáo và Cổ đại tại Đại học Humboldt Berlin, và Gabriel Nocchi Macedo, thuộc Đại học Liège ở Bỉ, xem lại hình ảnh các mảnh giấy cói trong bộ sưu tập tại Hamburg. Khi nhận ra một vài từ khóa, trong đó có tên “Giêsu”, họ đối chiếu với cơ sở dữ liệu văn học Hy Lạp cổ và phát hiện nội dung trùng khớp với Tin Mừng Thời Thơ Ấu theo Tôma.
Nội dung mảnh giấy cói liên quan đến câu chuyện thường được gọi là “phép lạ thứ hai” của Chúa Giêsu thời thơ ấu. Câu chuyện kể rằng khi còn là một trẻ nhỏ khoảng năm tuổi, Chúa Giêsu chơi gần một dòng nước và nặn mười hai con chim sẻ bằng đất sét. Khi thánh Giuse thấy việc ấy xảy ra trong ngày Sabát và quở trách Người, Chúa Giêsu vỗ tay, khiến những con chim sẻ bằng đất sét trở nên sống động và bay đi.
Điều cần lưu ý là văn bản này không thuộc bốn sách Tin Mừng được Giáo hội công nhận trong Kinh Thánh, gồm Matthêu, Máccô, Luca và Gioan. Tin Mừng Thời Thơ Ấu theo Tôma là một bản văn ngoại thư, nghĩa là được lưu truyền trong Kitô giáo cổ đại nhưng không được đưa vào quy điển Kinh Thánh. Vì vậy, phát hiện này không thay đổi giáo lý Công giáo cũng không bổ sung một phần mới vào Kinh Thánh, nhưng có giá trị lớn đối với việc nghiên cứu lịch sử truyền bản, đời sống tôn giáo và trí tưởng tượng Kitô giáo trong các thế kỷ đầu.
Các học giả cho rằng mảnh giấy cói có thể từng được sao chép như một bài luyện viết trong trường học hoặc trong môi trường tu viện. Điều này có thể giải thích vì sao chữ viết trên mảnh giấy khá lộn xộn và không đều. Dù vậy, chính mảnh văn bản khiêm tốn ấy lại giúp các nhà nghiên cứu hiểu thêm cách những câu chuyện về Chúa Giêsu được lưu truyền, sao chép và tiếp nhận trong các cộng đoàn Kitô hữu xưa.
Phát hiện này cũng nhắc lại một điểm quan trọng trong đời sống đức tin: người Công giáo phân biệt rõ giữa Kinh Thánh được linh hứng và các bản văn ngoại thư. Các bản văn ngoại thư có thể giúp giới nghiên cứu hiểu thêm bối cảnh văn hóa, niềm đạo đức bình dân và những truyền thống lưu truyền ngoài quy điển, nhưng không có cùng thẩm quyền với Lời Chúa trong Kinh Thánh.
Dù chỉ là một mảnh giấy cói nhỏ được lưu giữ âm thầm trong thư viện, bản văn 1.600 năm tuổi này vẫn mở ra một cánh cửa quý giá để nhìn về những thế kỷ đầu của Kitô giáo. Nó cho thấy các câu chuyện liên quan đến Chúa Giêsu đã được sao chép và truyền đi rộng rãi như thế nào, đồng thời giúp các nhà nghiên cứu tiếp tục khám phá kho tàng phong phú của các văn bản Kitô giáo cổ đại.
