Vì sao người Công giáo phải giữ chay Thánh Thể một giờ trước khi rước lễ? Tìm hiểu quy định của Giáo luật, các trường hợp ngoại lệ và ý nghĩa thiêng liêng của việc chuẩn bị tâm hồn trước khi đón nhận Mình Thánh Chúa.
Vì sao trước khi rước lễ phải giữ chay Thánh Thể một giờ?
Trong đời sống đức tin Công giáo, việc rước lễ không phải là một hành vi đạo đức bình thường, nhưng là giây phút người tín hữu được đón nhận chính Chúa Giêsu Kitô trong Bí tích Thánh Thể. Vì thế, Giáo hội luôn mời gọi các tín hữu chuẩn bị cách xứng đáng cả bên trong lẫn bên ngoài trước khi tiến lên bàn thánh.
Một trong những cách chuẩn bị cụ thể ấy là giữ chay Thánh Thể.
Theo Bộ Giáo luật hiện hành, điều 919 §1 quy định: người sắp lãnh nhận Bí tích Thánh Thể phải kiêng mọi thức ăn và thức uống ít là một giờ trước khi rước lễ, ngoại trừ nước lã và thuốc men.
Điều này có nghĩa là người tín hữu không được ăn uống trong vòng một giờ trước khi rước Mình Thánh Chúa. Tuy nhiên, việc uống nước hoặc dùng thuốc không làm lỗi luật chay Thánh Thể.
Điểm cần lưu ý là “một giờ” ở đây được tính trước lúc rước lễ, chứ không nhất thiết là một giờ trước khi Thánh lễ bắt đầu. Chẳng hạn, nếu Thánh lễ kéo dài khoảng 45 phút và người tín hữu rước lễ gần cuối lễ, thì thời gian giữ chay có thể đã đủ nếu họ đã ngưng ăn uống trước đó.
Vì sao Giáo hội đặt ra luật này?
Trước hết, chay Thánh Thể là một dấu chỉ của lòng tôn kính đối với Chúa Giêsu hiện diện thật trong Bí tích Thánh Thể. Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy rằng Thánh Thể là “nguồn mạch và chóp đỉnh của đời sống Kitô hữu”, vì trong Bí tích này chứa đựng chính Đức Kitô, Đấng là sự thiện hảo thiêng liêng của Hội Thánh.
Vì thế, khi chuẩn bị rước lễ, người tín hữu không chỉ chuẩn bị bằng tâm hồn, nhưng còn bằng cả thân xác. Việc tạm ngưng ăn uống trước khi rước lễ giúp chúng ta ý thức rằng mình sắp đón nhận một lương thực cao trọng hơn mọi lương thực trần gian: chính Mình và Máu Chúa Kitô.
Nói cách khác, chay Thánh Thể không phải là một hình thức giữ luật khô khan, nhưng là một hành vi diễn tả lòng kính trọng, sự chờ đợi và thái độ sẵn sàng nội tâm trước một cuộc gặp gỡ thánh thiêng.
Có phải ai cũng buộc giữ chay một giờ không?
Giáo luật cũng quy định những trường hợp được miễn hoặc được giảm nhẹ.
Theo điều 919 §3, những người cao tuổi, người đau yếu, cũng như những người chăm sóc họ, có thể lãnh nhận Bí tích Thánh Thể dù đã ăn uống trong vòng một giờ trước đó.
Điều này cho thấy luật chay Thánh Thể không nhằm gây gánh nặng cho những người bệnh tật, già yếu hoặc đang ở trong hoàn cảnh đặc biệt. Giáo hội vừa bảo vệ sự thánh thiêng của Bí tích Thánh Thể, vừa thể hiện sự khôn ngoan mục vụ và lòng nhân từ đối với con cái mình.
Ngoài ra, điều 919 §2 cũng nói đến trường hợp linh mục phải cử hành Thánh lễ hai hoặc ba lần trong cùng một ngày. Vị linh mục ấy có thể dùng chút gì đó trước Thánh lễ thứ hai hoặc thứ ba, dù chưa đủ một giờ.
Giữ chay Thánh Thể có đủ để rước lễ xứng đáng không?
Không. Giữ chay Thánh Thể là điều cần thiết theo luật, nhưng chưa đủ để rước lễ cách xứng đáng.
Giáo hội còn nhấn mạnh rằng người tín hữu phải ở trong tình trạng ân sủng. Theo Giáo luật điều 916, ai ý thức mình đang mắc tội trọng thì không được rước lễ nếu trước đó chưa lãnh nhận Bí tích Hòa Giải, trừ khi có lý do nghiêm trọng và không có dịp xưng tội; trong trường hợp ấy, người đó phải ăn năn tội cách trọn và quyết tâm xưng tội sớm nhất có thể.
Giáo lý Hội Thánh Công giáo số 1385 cũng nhắc lại lời thánh Phaolô về việc phải tự xét mình trước khi ăn Bánh và uống Chén của Chúa. Ai ý thức mình phạm tội trọng thì phải lãnh nhận Bí tích Hòa Giải trước khi rước lễ.
Như vậy, việc chuẩn bị rước lễ gồm hai chiều kích: chuẩn bị bên ngoài bằng chay Thánh Thể, và chuẩn bị bên trong bằng tâm hồn sạch tội, lòng tin, sự khiêm nhường và lòng yêu mến.
Kết luận
Giữ chay Thánh Thể một giờ trước khi rước lễ không phải là một quy định hình thức, nhưng là một cách Giáo hội giúp người tín hữu ý thức hơn về sự cao trọng của Bí tích Thánh Thể.
Khi tự nguyện kiêng ăn uống trong một thời gian ngắn trước khi rước lễ, người tín hữu được nhắc nhớ rằng mình không đến nhà thờ để nhận một biểu tượng, nhưng để đón nhận chính Chúa Giêsu Kitô.
Vì thế, chay Thánh Thể là một hành vi nhỏ, nhưng mang ý nghĩa lớn: giúp thân xác và tâm hồn cùng hướng về Chúa, để việc rước lễ trở thành một cuộc gặp gỡ thật sự với Đấng đang hiến mình vì chúng ta.
