Hơn 100 nhà thờ tại Panama bị hư hại ở nhiều mức độ sau trận động đất mạnh 7,5 độ ngày 9/10, trong đó 2 ngôi bị phá hủy hoàn toàn. Báo cáo sơ bộ của Hội đồng Giám mục Panama cho thấy thiệt hại không chỉ là những bức tường nứt vỡ, mà còn là nỗi lo của cả một cộng đoàn vừa mất đi mái nhà chung của mình.
Với người Công giáo Việt Nam, nhà thờ không chỉ là nơi đến dự lễ Chúa nhật. Đó là nơi một gia đình lãnh nhận các bí tích, nơi cộng đoàn chia sẻ vui buồn, nơi lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ. Vì thế, khi nghe tin hơn 100 nhà thờ ở một đất nước xa xôi bị động đất tàn phá, điều chạm đến chúng ta không chỉ là những con số thiệt hại, mà là hình ảnh những cộng đoàn bỗng chốc không còn mái nhà để quy tụ.
Trận động đất 7,5 độ và thiệt hại ban đầu
Trận động đất mạnh 7,5 độ xảy ra ngày 9/10 đã rung chuyển nhiều khu vực trên khắp Panama, kể cả thủ đô. Theo thông báo ngày 19/10 của Hệ thống Bảo vệ Dân sự Quốc gia Panama (SINAPROC), thiên tai đã khiến 1 người thiệt mạng, 27 người bị thương và hơn 9.000 căn nhà bị hư hại.
Cùng ngày, Hội đồng Giám mục Panama (CEP) công bố báo cáo sơ bộ về tình trạng các nhà thờ, nhà nguyện và thánh đường trên cả nước. Kết quả cho thấy quy mô thiệt hại đối với các cơ sở của Giáo hội lớn hơn nhiều so với lo ngại ban đầu: hơn 100 công trình tôn giáo bị ảnh hưởng, từ nứt tường, sụt lún cho đến sập đổ hoàn toàn.
Hai nhà thờ bị phá hủy hoàn toàn
Thiệt hại nặng nề nhất tập trung tại Giáo phận Santiago de Veraguas, nơi 2 nhà thờ được xếp loại “bị phá hủy hoàn toàn”: nhà thờ giáo xứ Thánh Isidore Nông dân tại Soná và Tiểu Vương cung thánh đường Chúa Giêsu Nazareth tại Atalaya. Bàn thờ và nội thất của nhà thờ Thánh Isidore đã bị phá hủy trong địa chấn.
Nhiều nhà thờ khác bị hư hại nghiêm trọng. Tại Giáo phận Penonomé, nhà thờ Thánh Gioan Tẩy Giả bị hư hại tháp chuông, mảnh vỡ rơi xuống mặt đất, tường bên và ban công ca đoàn xuất hiện nhiều vết nứt. Tại Giáo phận Chitré, nhà thờ Thánh Athanasiô bị mất phần trên của tháp, tường nứt nẻ. Tại Giáo phận David, nhà thờ Đức Mẹ Remedies ghi nhận tình trạng sụt lún, nứt tháp và tường nghiêng ra ngoài.
Các công trình có giá trị lịch sử cũng không tránh khỏi thiệt hại. Nhà thờ Chính tòa Thánh Gioan Tẩy Giả tại Penonomé bị mất một phần đỉnh của tháp cổ nhất, tháp còn lại bị nghiêng, mái vòm và thánh giá hư hại nghiêm trọng. Tại Vương cung thánh đường Chính tòa Đức Mẹ Maria Cổ ở thủ đô Panama, các vết nứt lớn và hư hại mái vòm phòng thánh được ghi nhận; quả chuông ở tháp phía nam có dấu hiệu nghiêng kèm nứt ở chân đế.
Giáo phận Chitré chịu thiệt hại nặng nhất
Xét theo số lượng, Giáo phận Chitré là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với 118 địa điểm bị hư hại, phần lớn là các nhà nguyện ở vùng nông thôn. Tiếp theo là Giáo phận Penonomé với 13 địa điểm, Tổng Giáo phận Panama và Giáo phận Veraguas mỗi nơi 8 địa điểm, còn Giáo phận David có 2 địa điểm.
Hội đồng Giám mục Panama nhấn mạnh các số liệu hiện chỉ mang tính sơ bộ. Nhiều cơ sở vẫn cần kiểm định kỹ thuật chuyên sâu trước khi quyết định sửa chữa hay xây dựng lại, và trong lúc chờ đợi, nhiều cộng đoàn buộc phải đóng cửa nhà thờ vì lý do an toàn.
Nhà thờ không chỉ là kiến trúc
Điều đáng chú ý là cách báo cáo của các giám mục Panama nhìn nhận về những công trình bị hư hại. Theo các ngài, nhà thờ không chỉ có “giá trị kiến trúc”; chúng là “nơi gặp gỡ, nơi cử hành đức tin, ký ức chung của cộng đoàn, gắn chặt với lịch sử và bản sắc của các cộng đồng Panama”. Mất một nhà thờ vì thế không chỉ là mất một tòa nhà, mà là mất một phần ký ức chung.
Dù vậy, đức tin của các cộng đoàn không dừng lại cùng những bức tường đổ xuống. Sau khi nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi tại Chitré phải đóng cửa, cộng đoàn đã cử hành thánh lễ ngoài trời, với bàn thờ dựng tạm và giáo dân ngồi trên những chiếc ghế xếp. Hình ảnh ấy nói lên một sự thật giản dị: Giáo hội sống được không phải nhờ tường gạch, mà nhờ những con người quy tụ nhân danh Chúa.
Các giám mục Panama đã bày tỏ sự gần gũi với những cộng đoàn bị ảnh hưởng, đồng thời nhấn mạnh ba ưu tiên trước mắt: bảo vệ tính mạng người dân, bảo đảm an toàn cho các công trình, và gìn giữ các nơi thờ phượng. Đó cũng là lời nhắc cho chúng ta: chăm sóc ngôi nhà thờ của mình, từ bảo trì đến kiểm tra an toàn, chính là cách cụ thể để bảo vệ đời sống đức tin của cộng đoàn.
Với người Công giáo Việt Nam, câu chuyện Panama còn là một lời mời cầu nguyện cho những anh chị em cùng đức tin đang phải dâng lễ dưới bầu trời, giữa đống gạch vụn của ngôi nhà thờ từng gắn bó cả đời họ — và một sự quan tâm thiết thực hơn đến ngôi nhà thờ của chính giáo xứ mình.
Theo EWTN News.
