Bạn đọc hỏi: Là một người trẻ Công giáo đang chuẩn bị bước vào đời sống hôn nhân, về phương diện đạo, tôi cần chuẩn bị những gì trước khi cử hành Bí tích Hôn phối?
Trả lời của linh mục Gioan Baotixia Lê Ngọc Dũng, Đại diện Tư pháp Giáo phận Nha Trang:
Giáo luật hiện hành không đưa ra một chương trình cố định và chi tiết duy nhất cho mọi cặp đôi chuẩn bị hôn phối, nhưng có quy định những điểm nền tảng cần phải lưu ý. Vì thế, các bạn trẻ nên chuẩn bị từ sớm, nhất là qua việc tham dự các khóa học hôn nhân dành cho những người sắp kết hôn.
Không chỉ các đôi bạn đang chuẩn bị cưới, mà cả thanh thiếu niên Công giáo cũng cần được giáo dục phổ thông về hôn nhân, để hiểu rõ ý nghĩa, quyền lợi và bổn phận của đời sống gia đình Kitô giáo. Giáo luật dạy rằng: “Bằng việc giảng thuyết, bằng việc huấn giáo thích hợp cho nhi đồng, thanh niên và người thành niên…, các Kitô hữu được giáo huấn về ý nghĩa hôn nhân Kitô giáo và về vai trò của người phối ngẫu cũng như của các bậc cha mẹ Kitô giáo” (Đ. 1063,1o).
Đối với những đôi bạn sắp cử hành Bí tích Hôn phối, điều quan trọng là phải có sự chuẩn bị cá nhân nghiêm túc. Nhờ đó, hai người có thể bước vào bậc sống mới với tâm thế sẵn sàng hơn, hướng đến sự thánh thiện và chu toàn các bổn phận của đời sống vợ chồng (Đ. 1063,2o).
Theo hướng dẫn của Ủy ban Giáo hoàng về Gia đình, việc chuẩn bị này cần bao gồm nhiều nội dung quan trọng. Trước hết là giúp đôi bạn hiểu về tương quan liên vị giữa người nam và người nữ trong chương trình của Thiên Chúa dành cho hôn nhân và gia đình. Kế đến là giúp họ ý thức rằng sự tự do ưng thuận chính là nền tảng của sự kết hợp hôn nhân, vốn có đặc tính đơn nhất và bất khả phân ly.
Bên cạnh đó, đôi bạn cũng cần được giáo huấn về chiều kích nhân bản của tính dục hôn nhân, ý nghĩa của hành vi vợ chồng, trách nhiệm làm cha mẹ, các đòi hỏi và mục đích của đời sống gia đình, cũng như việc giáo dục con cái cách đúng đắn.
Đặc biệt, các đôi bạn cần được giúp hiểu những điều tốt đẹp của hôn nhân và cách sống hôn nhân trong lòng cộng đoàn. Họ cũng cần được hướng dẫn để biết cách bảo vệ và nuôi dưỡng tình yêu sau ngày cưới, cũng như biết phòng tránh hoặc vượt qua những khủng hoảng có thể xảy ra trong đời sống vợ chồng.
Như vậy, theo định hướng của Ủy ban Giáo hoàng về Gia đình, việc chuẩn bị hôn nhân phải hướng trực tiếp đến chính đời sống hôn nhân. Các nội dung cần được quan tâm gồm: sự ưng thuận hôn nhân, tương quan nhân bản giữa hai người, đời sống luân lý tính dục, quyền lợi và nghĩa vụ của vợ chồng, trách nhiệm làm cha mẹ và bổn phận đối với con cái.
Nếu việc giáo huấn chỉ dừng lại ở một vài điểm giáo lý hôn nhân hoặc chỉ nói chung về đời sống đạo, mà không chú ý đến tương quan giữa hai người, nghĩa vụ gia đình và các trách nhiệm cụ thể trong đời sống hôn nhân, thì chưa đúng với đường hướng chuẩn bị hôn phối mà Giáo hội mong muốn.
Sau đó là phần chuẩn bị tức thời để cử hành hôn nhân cách hữu hiệu theo phụng vụ (Đ. 1063,3o). Đôi bạn cần ôn lại những điều đã học, đồng thời chuẩn bị những gì liên quan đến nghi thức cử hành Bí tích Hôn phối theo hướng dẫn hiện hành của Giáo hội. Việc chuẩn bị gần này càng cần thiết hơn đối với những đôi bạn chưa có điều kiện tham dự đầy đủ các khóa học hôn nhân.
Một điểm quan trọng khác là Bí tích Thêm sức. Luật Hội Thánh dạy rằng người Công giáo nào chưa lãnh nhận Bí tích Thêm sức thì phải lãnh nhận bí tích này trước khi kết hôn, nếu việc đó có thể thực hiện được mà không gây bất tiện nghiêm trọng (Đ. 1065, §1).
Nếu người chuẩn bị hôn phối là dự tòng hoặc đã quá tuổi nhi đồng, thì chính linh mục, theo chức vụ khi ban Bí tích Rửa tội, có năng quyền ban Bí tích Thêm sức (Đ. 883,20). Nếu là người Công giáo đã có đạo từ lâu nhưng chưa lãnh Bí tích Thêm sức, linh mục có thể xin Đức Giám mục trao năng quyền để ban bí tích này (Đ. 884). Trong trường hợp có bất tiện nghiêm trọng, có thể được miễn việc lãnh nhận Bí tích Thêm sức trước khi kết hôn.
Trường hợp không có giấy tờ chứng minh việc đã lãnh nhận Bí tích Thêm sức, thì có thể áp dụng quy tắc của điều 876. Nghĩa là lời xác nhận của một nhân chứng đáng tin cậy, hoặc lời thề của chính người đã được Thêm sức, có thể đủ để làm bằng chứng cho việc đã lãnh nhận bí tích, nếu điều đó không gây thiệt hại cho ai.
Tóm lại, chuẩn bị hôn phối không chỉ là chuẩn bị ngày cưới, giấy tờ hay nghi thức bên ngoài. Điều quan trọng hơn là chuẩn bị đời sống đức tin, nhân bản, tương quan vợ chồng, trách nhiệm gia đình, việc giáo dục con cái và sự sẵn sàng bước vào một bậc sống mới trong ơn Chúa.
