Tín hữu có được vái nhang trước linh cữu người quá cố và bàn thờ Phật khi dự đám tang tôn giáo bạn không?
Một bạn đọc tại quận Bình Tân, TP.HCM nêu thắc mắc về việc người Công giáo khi đi viếng tang lễ của người thuộc tôn giáo khác có được thắp hương, vái nhang trước linh cữu người đã khuất, hoặc trước bàn thờ Phật trong tang lễ theo nghi thức Phật giáo hay không.
Theo linh mục Vinhsơn Nguyễn Thế Thủ, giáo sư Phụng vụ tại Đại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn, khi người Công giáo đến viếng tang lễ của bạn bè, thân nhân hay người quen không cùng tôn giáo, việc niệm hương, vái nhang trước linh cữu người quá cố không nên hiểu là một hành vi thờ phượng. Đây trước hết là cử chỉ bày tỏ lòng kính trọng, thương tiếc và tưởng nhớ người đã qua đời.
Ủy ban Văn hóa trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, trong văn kiện hướng dẫn về việc thờ kính tổ tiên ban hành năm 2019, cũng đã đề cập đến vấn đề này. Theo đó, trong tang lễ của người Công giáo cũng như người ngoài Công giáo, tín hữu được phép thắp hương, vái hương trước thi hài người quá cố như dấu chỉ trân trọng người đã khuất. Với người Kitô hữu, cử chỉ ấy còn có thể được hiểu trong ánh sáng đức tin vào sự Phục Sinh, như lời Thánh Phaolô: “Nếu chúng ta cùng chết với Đức Kitô, chúng ta cũng sẽ cùng sống với Người” (Rm 6,8).
Vì thế, khi một người Công giáo thắp hương hay cúi đầu trước linh cữu, điều đó không chỉ dừng lại ở nghĩa cử xã hội hay phong tục văn hóa, nhưng còn có thể diễn tả niềm tin, lòng hiệp thông và lời cầu nguyện cho người đã khuất. Thực tế trong đời sống, khi những người thuộc tôn giáo khác đến viếng tang lễ của người Công giáo, họ cũng thường thắp nhang, cúi đầu trước linh cữu như một cách bày tỏ sự tôn trọng.
Văn kiện hướng dẫn của Hội đồng Giám mục Việt Nam còn cho biết: trong tang lễ, người tín hữu có thể vái lạy trước thi hài người quá cố, đốt hương, vái theo phong tục địa phương, miễn là những cử chỉ ấy nhằm diễn tả lòng cung kính đối với người đã qua đời. Điều này cũng tương tự như trong truyền thống phụng vụ của Giáo hội, nơi thi hài người quá cố có thể được đốt nến, xông hương và được cộng đoàn nghiêng mình kính cẩn.
Ngoài ra, những cử chỉ như cúi đầu, bày tỏ sự tôn trọng trước người quá cố, di ảnh hay bài vị mang tên người đã khuất cũng được xem là những biểu hiện mang tính dân sự, văn hóa và kính nhớ, chứ không đồng nghĩa với việc thờ phượng.
Riêng đối với tang lễ theo nghi thức Phật giáo, khách viếng đôi khi được mời thắp hương hoặc niệm hương trước bàn thờ Đức Phật trước khi đến viếng linh cữu người quá cố. Trong trường hợp này, việc đốt hương trước bàn thờ Phật có thể được hiểu như một cử chỉ tôn kính đối với một bậc đáng kính trong truyền thống tôn giáo bạn, chứ không mang ý nghĩa thờ phượng như người Công giáo dành cho Thiên Chúa.
Tóm lại, người Công giáo có thể thắp hương, vái nhang trước linh cữu người quá cố trong tang lễ của người Công giáo cũng như người ngoài Công giáo, miễn là ý hướng của hành vi ấy là bày tỏ lòng kính trọng, tưởng nhớ và cầu nguyện, chứ không phải thờ phượng theo nghĩa dành riêng cho Thiên Chúa.
Với bàn thờ Phật trong tang lễ Phật giáo, tín hữu cần giữ thái độ tôn trọng, tế nhị và phân định đúng đắn. Nếu cử chỉ thắp hương chỉ nhằm bày tỏ sự kính trọng trong bối cảnh văn hóa, xã hội và liên tôn, thì không nên hiểu đó là hành vi chối bỏ đức tin Công giáo. Điều quan trọng là người tín hữu luôn ý thức rõ: chỉ một mình Thiên Chúa mới là Đấng được tôn thờ.
