Ngày 2/7/2026, tại Trung tâm Hành hương Tắc Sậy, Giáo phận Cần Thơ, Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle sẽ chủ sự Thánh lễ tuyên phong Chân phước cho cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp. Trong biến cố trọng đại này, ngài hiện diện không chỉ với chức vụ trong Giáo triều Roma, mà còn với tư cách Đặc sứ của Đức Thánh Cha Lêô XIV.
Theo cơ cấu hiện nay của Giáo triều Roma, Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle là người đứng đầu Phân Bộ thứ hai của Bộ Loan báo Tin Mừng.
Sau những trao đổi liên quan đến cách dịch chức danh của Đức Hồng y Tagle, nhằm bảo đảm sự thống nhất trong cách dùng tiếng Việt, Vatican News Tiếng Việt cùng Hội đồng Giám mục Việt Nam sử dụng cách gọi: “Tổng trưởng Phân Bộ Khởi đầu Loan báo Tin Mừng”.
Việc Bộ Loan báo Tin Mừng được đặt dưới sự điều hành trực tiếp của Đức Giáo hoàng cho thấy công cuộc loan báo Tin Mừng không chỉ là một hoạt động riêng lẻ, nhưng nằm ở trung tâm sứ vụ của Giáo hội và của Giáo triều Roma.
Theo Tông hiến Praedicate Evangelium, Hội đồng Tòa Thánh Cổ võ Tái Loan báo Tin Mừng và Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc được hợp nhất thành Bộ Loan báo Tin Mừng. Bộ này gồm hai Phân Bộ, mỗi Phân Bộ do một Tổng trưởng Phân Bộ điều hành.
Phân Bộ thứ nhất phụ trách những vấn đề nền tảng của việc loan báo Tin Mừng trên thế giới, nghiên cứu các thách đố, ngôn ngữ, phương thế và cách thức thích hợp để trình bày Tin Mừng trong những bối cảnh văn hóa, xã hội và chính trị khác nhau.
Phân Bộ thứ hai phụ trách việc khởi đầu loan báo Tin Mừng và các Giáo hội địa phương mới tại những lãnh thổ thuộc thẩm quyền của Bộ. Đây là Phân Bộ kế thừa trực tiếp sứ mạng và truyền thống của Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc trước đây.
Phân Bộ này, hiện được dịch thống nhất là “Phân Bộ Khởi đầu Loan báo Tin Mừng”, do Đức Hồng y Tagle điều hành. Phân Bộ đặc biệt quan tâm đến việc thiết lập, đồng hành và nâng đỡ các Giáo hội địa phương tại những vùng truyền giáo; đào tạo hàng giáo sĩ, chủng sinh, giáo lý viên; phát triển các cơ cấu Giáo hội; cũng như hỗ trợ nhân sự và vật chất cho công cuộc truyền giáo.
Ngày 8/12/2019, Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm Đức Hồng y Tagle làm Tổng trưởng Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc, cơ quan trước đây thường được gọi là Bộ Truyền giáo.
Đến ngày 19/3/2022, Đức Thánh Cha Phanxicô ban hành Tông hiến Praedicate Evangelium nhằm cải tổ Giáo triều Roma. Cùng ngày, Phòng Báo chí Tòa Thánh công bố việc bổ nhiệm Đức Hồng y Tagle giữ chức Tổng trưởng Phân Bộ Khởi đầu Loan báo Tin Mừng.
Trong Thánh lễ tuyên phong Chân phước cho cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp ngày 2/7/2026, Đức Hồng y Tagle không chỉ hiện diện với tư cách Tổng trưởng Phân Bộ Khởi đầu Loan báo Tin Mừng. Ngài còn được Đức Thánh Cha Lêô XIV bổ nhiệm làm Đặc sứ của Đức Thánh Cha cho biến cố này.
Với tư cách Đặc sứ, Đức Hồng y Tagle đại diện Đức Thánh Cha trong một sứ vụ cụ thể, được giới hạn trong biến cố mà ngài được sai đến. Ngài sẽ thay mặt Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ tuyên phong Chân phước, qua đó diễn tả sự hiện diện và mối dây hiệp thông của Đức Giáo hoàng với Giáo hội tại Việt Nam.
Nhiệm vụ Đặc sứ không phải là một chức vụ thường trực trong Giáo triều Roma, nhưng là một sự ủy nhiệm đặc biệt của Đức Thánh Cha. Vì thế, khi nhắc đến vai trò của ngài trong biến cố này, có thể diễn đạt đầy đủ là:
“Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle, Tổng trưởng Phân Bộ Khởi đầu Loan báo Tin Mừng, Đặc sứ của Đức Thánh Cha Lêô XIV.”
Cũng cần phân biệt rằng việc nghiên cứu và tiến hành án phong Chân phước thuộc thẩm quyền của Bộ Phong Thánh. Đức Hồng y Tagle chủ sự Thánh lễ không phải vì Phân Bộ do ngài điều hành phụ trách các án phong thánh, nhưng vì ngài được Đức Thánh Cha đích thân chọn làm Đặc sứ cho biến cố này.
Nguồn gốc của Phân Bộ Khởi đầu Loan báo Tin Mừng ngày nay gắn với lịch sử hơn bốn thế kỷ của Bộ Truyền bá Đức tin, thường được biết đến với tên Latinh Propaganda Fide.
Sau Công đồng Trentô, Giáo hội nhận thấy cần có một cơ quan trung ương tại Roma để điều phối hoạt động truyền giáo. Trước đó, nhiều công cuộc truyền giáo chịu ảnh hưởng bởi hệ thống bảo trợ của các vương quyền Công giáo, nhất là Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Điều này đôi khi khiến việc loan báo Tin Mừng gắn quá chặt với lợi ích chính trị, thương mại hoặc thuộc địa.
Ngày 6/1/1622, lễ Chúa Hiển Linh, Đức Giáo hoàng Grêgôriô XV thiết lập Thánh Bộ Truyền bá Đức tin. Việc chọn ngày lễ Chúa Hiển Linh mang ý nghĩa đặc biệt, vì đây là ngày Giáo hội cử hành việc Đức Kitô tỏ mình cho muôn dân.
Ngày 22/6 cùng năm, qua Tông hiến Inscrutabili Divinae, Đức Giáo hoàng xác lập nền tảng pháp lý và sứ mạng của cơ quan mới. Bộ được trao trách nhiệm điều phối và hướng dẫn hoạt động truyền giáo của Giáo hội trên toàn thế giới.
Dưới thời Đức Giáo hoàng Urbanô VIII, hoạt động của Bộ tiếp tục được củng cố. Năm 1626, Nhà in Đa ngữ được thành lập để in Kinh Thánh, sách giáo lý và tài liệu phụng vụ bằng nhiều ngôn ngữ của các dân tộc tại những miền truyền giáo.
Đối với Việt Nam, dấu ấn đáng chú ý của Nhà in Đa ngữ được thể hiện qua hai tác phẩm của cha Alexandre de Rhodes, thường gọi là cha Đắc Lộ, được xuất bản tại Roma năm 1651: Từ điển Việt-Bồ-La và Phép giảng tám ngày. Đây là những tác phẩm quan trọng trong lịch sử chữ Quốc ngữ và công cuộc loan báo Tin Mừng tại Việt Nam.
Ngày 1/8/1627, Đức Giáo hoàng Urbanô VIII thành lập Trường Truyền giáo Urbanô để đào tạo các linh mục và nhà truyền giáo đến từ nhiều quốc gia. Cơ sở này về sau phát triển thành Đại học Giáo hoàng Urbaniana.
Sau Công đồng Vatican II, Đức Thánh Cha Phaolô VI cải tổ Giáo triều Roma. Với Tông hiến Regimini Ecclesiae Universae, ban hành ngày 15/8/1967, Thánh Bộ Truyền bá Đức tin được đổi tên thành Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc.
Tên gọi mới nhấn mạnh rằng truyền giáo không chỉ là mở rộng phạm vi địa lý của Giáo hội, nhưng là loan báo Đức Giêsu Kitô, làm chứng cho Tin Mừng và góp phần xây dựng các Giáo hội địa phương trưởng thành.
Năm 1988, Tông hiến Pastor Bonus của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II tiếp tục xác nhận vai trò của Bộ trong việc chỉ đạo và phối hợp hoạt động truyền giáo, cũng như nâng đỡ các Giáo hội tại những vùng thuộc thẩm quyền của Bộ.
Đến năm 2022, Tông hiến Praedicate Evangelium đặt công cuộc loan báo Tin Mừng vào trung tâm cuộc cải tổ Giáo triều Roma. Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc và Hội đồng Tòa Thánh Cổ võ Tái Loan báo Tin Mừng được hợp nhất thành Bộ Loan báo Tin Mừng.
Như vậy, Phân Bộ Khởi đầu Loan báo Tin Mừng do Đức Hồng y Tagle điều hành hôm nay vừa thuộc cơ cấu mới của Giáo triều Roma, vừa tiếp nối di sản truyền giáo hơn 400 năm của Propaganda Fide và Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc.
