Tòa Thánh đã chính thức xác nhận vạ tuyệt thông đối với các giám mục thuộc Huynh đoàn Thánh Piô X, thường được gọi là SSPX, sau khi nhóm này tiến hành truyền chức cho bốn giám mục mới mà không có sự chấp thuận của Đức Giáo hoàng Lêô XIV.
Sắc lệnh được Bộ Giáo lý Đức tin công bố ngày 2/7/2026, một ngày sau nghi thức truyền chức diễn ra tại Écône, Thụy Sĩ. Theo EWTN News, Vatican cho biết các giám mục chủ phong và các giám mục được truyền chức đã mắc vạ tuyệt thông tự động vì hành vi truyền chức giám mục không có ủy nhiệm giáo hoàng.
Các giám mục được nêu tên gồm hai vị chủ phong Alfonso de Galarreta và Bernard Fellay, cùng bốn giám mục mới được truyền chức là Pascal Schreiber, Michael Goldade, Michel Poinsinet de Sivry và Marc Hanappier. Theo Giáo luật, việc truyền chức giám mục không có ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng là hành vi nghiêm trọng và kéo theo vạ tuyệt thông tiền kết, tức vạ phát sinh tự động do chính hành vi vi phạm. Việc tháo gỡ vạ này thuộc thẩm quyền của Đức Giáo hoàng.
SSPX là một huynh đoàn linh mục theo khuynh hướng truyền thống, được Đức Tổng Giám mục Marcel Lefebvre thành lập năm 1970. Nhóm này nổi tiếng với việc cử hành phụng vụ Latinh truyền thống và phản đối nhiều cải tổ sau Công đồng Vaticanô II. EWTN News mô tả SSPX là một nhóm có tình trạng giáo luật bất thường và không hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Công giáo.
Vụ việc lần này gợi lại biến cố năm 1988, khi Đức Tổng Giám mục Lefebvre truyền chức cho bốn giám mục tại Écône bất chấp ý muốn của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Khi đó, Tòa Thánh cũng tuyên bố Đức Tổng Giám mục Lefebvre và các giám mục liên quan đã mắc vạ tuyệt thông. Năm 2009, Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã tháo gỡ vạ tuyệt thông cho bốn giám mục ấy như một cử chỉ mở đường đối thoại, nhưng ngài vẫn khẳng định SSPX không có quy chế giáo luật trong Giáo hội và các thừa tác viên của nhóm không thi hành thừa tác vụ hợp pháp.
Trước khi nghi thức truyền chức ngày 1/7 diễn ra, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã gửi lời kêu gọi cuối cùng, xin SSPX dừng lại. Ngài cảnh báo rằng hành vi ly khai này có thể gây thiệt hại thiêng liêng cho các tín hữu, đặc biệt liên quan đến việc lãnh nhận các bí tích cách hợp pháp. Tuy nhiên, SSPX vẫn tiến hành nghi thức truyền chức, bất chấp các cảnh báo từ Roma.
Cùng với sắc lệnh tuyên bố vạ tuyệt thông, Bộ Giáo lý Đức tin cũng ban hành hướng dẫn cho các giám mục trên thế giới về việc đón nhận những người muốn rời SSPX để trở về hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội. Theo hướng dẫn được EWTN News thuật lại, một linh mục rời khỏi huynh đoàn cần tìm một giám mục giáo phận hoặc bề trên thượng cấp sẵn sàng tiếp nhận, viết thư tay gửi Đức Giáo hoàng xin tháo gỡ vạ tuyệt thông, cung cấp chứng nhận truyền chức, tuyên xưng đức tin và tuyên bố gắn bó với Giáo hội. Sau đó, vị linh mục sẽ trải qua thời gian thử thách ít nhất một năm và không quá ba năm.
Đối với giáo dân, Vatican lưu ý rằng không thể tự động giả định mọi người tham dự sinh hoạt của SSPX đều mắc hình phạt giáo luật; từng trường hợp cần được xem xét cụ thể. Tuy vậy, các nhà chức trách Giáo hội nhiều lần khuyến cáo người Công giáo không nên tham dự các Thánh lễ của SSPX, trừ những hoàn cảnh nghiêm trọng, vì các Thánh lễ này tuy có thể thành sự nhưng bị coi là không hợp pháp trong đời sống Giáo hội. (EWTN News)
Biến cố mới nhất liên quan đến SSPX cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở phụng vụ Latinh truyền thống, nhưng sâu xa hơn là mối dây hiệp thông với Đức Giáo hoàng và thẩm quyền hợp pháp của Giáo hội. Tòa Thánh vẫn mở ra con đường trở về cho những người muốn hiệp thông trọn vẹn, nhưng đồng thời khẳng định rằng không thể nhân danh truyền thống để thực hiện những hành vi đi ngược lại sự hiệp nhất của Giáo hội.
